URDAIBAI eskualdean balio historiko handia duen arkitektura- eta kultura-ondare zabala dago: baserriak, elizak, udaletxeak, errotak, dorretxeak, ermitak, hilerriak, zubiak, portuak, iturriak... Atal honetan, zalantzarik gabe, Gernikako Arbolak eta Juntetxeak duten garrantzi sinboliko handia nabarmentzen da. Honek guztiak eskualdearen espezifikotasuna azpimarratzen lagundu zuen, biosfera-erreserba izendatzeko garaian. Eta honako orrialde honetan eskualdeko ondare zabal osoa sartzea ezinezkoa denez, elementurik adierazgarrienak azaltzen dira.