a)

Kudeaketa-jarduerak:

1. Gobernuek, dagokien mailan, nazioarteko, lurraldeko eta azpilurraldeko erakunde eskudunen laguntzarekin, behar den kasuetan, mota guztietako basoen eta landaretzaren, inguruko lurren eta basoen eratorrien baliabideen funtzioak sustatzeko erakundeen ahalmena areagotu egin beharko lukete, sektore guztietan ingurugiroaren garapen jasangarria eta kontserbazioa babesteko. Behar den eta ahal den kasu guztietan, hori aurretik dauden egituren eta mekanismoen indartze edo aldaketaren bidez eta bakoitzaren funtzioen lankidetza eta koordinazioa areagotzearen bidez lortu beharko litzateke. Aurreikusitako jarduera nagusien artean hauek daude:

   a)	Egitura eta egitura administratiboak arrazionalizatzea eta sendotzea; honek hau eskatzen du: behar adina langile izatea eta ardurak esleitzea, erabakiak hartzeko gunea deszentralizatzea, azpiegitura-zerbitzuak ematea eta ekipoak hornitzea, sektoreen artean koordinazioa egotea eta komunikazio-sistema eragingarria izatea;
   b)	Nazio mailan, basoarekin harremana duten jardueretan sektore pribatuaren, sindikatuen, nekazaritza-kooperatiben, tokian tokiko komunitateen, herrialde indigenen, gazteen, emakumeen, erabiltzaileen eta gobernuz kanpoko erakundeen parte-hartzea bultzatzea, eta trebakuntza-programak eta informazioa eskura ditzaten sustatzea;
   c)	Baso- eta landaretza-mota guztiei, inguruko lurrei eta basoko baliabideei dagozkien neurri eta programak aztertzea eta, behar izanez gero, berrikustea, eta lurren erabilerarako eta ustiapenerako beste politika eta legeekin harremanetan jartzea; legeria egokia eta beste neurri batzuk sustatzea, lurrari kontrolatu gabeko beste erabilera batzuk ematea saihesteko;
   d)	Nazioen eta, behar izanez gero, lurraldeen eta azpilurraldeen helburuen, programen eta irizpideen definizioa barne hartuko duten planak eta programak lantzea eta gauzatzea, aplikatzeko eta ondoren hobetzeko;
   e)	Basoko auzien inguruan jendearen hezkuntzarako eta hedapenerako sistema eragingarria ezartzea, garatzea eta mantentzea, zuhaitzen, basoen eta basoko lurren funtzioei eta balioei dagokienean basoen ezagutza, estimua eta antolakuntza hobetzeko;
   f)	Basogintzari buruzko kontuen eta basogintzako industriaren hezkuntzaz eta trebakuntzaz arduratuko diren erakundeak sortzea edo daudenak indartzea, espezialista adituez eta gaituez osatutako talde egokia eratzeko profesional, tekniko eta espezializatu mailan, batez ere gazteen eta emakumeen artean;
   g)	Ikerketa-zentroak eratzea edo daudenak sendotzea, basoen eta basoko produktuen alde desberdinak ikertzeko, esate baterako, basoen antolakuntza bideragarria, aniztasun biologikoa, aireak garraiatzen dituen kutsatzaileen efektuak, tokian tokiko herrien eta herri indigenen basoko baliabideen erabilera tradizionala eta basoen antolakuntzatik eratorritako merkataritza-sarreren eta beste balio ez-monetarioen areagotzea.

b)

Datuak eta informazioa:

1. Gobernuek, dagokien mailan, hala behar izanez gero nazioarteko, lurraldeko, azpilurraldeko eta alde biko erakundeen laguntzarekin eta eurekin lankidetzan, programak planifikatu eta ebaluatzeko beharrezko datu-baseak eta oinarrizko informazioa sortu beharko lituzkete. Ondoren jarduera zehatzenak aipatzen dira:

   a)	Lurren sailkapenaren eta erabileraren inguruko informazioa biltzea, pilatzea, aldian-aldian eguneratzea eta banatzea honako hauei buruzko datuak barne hartuta: basoko azala, basogintzarako lur egokia, desagertzeko zorian dauden espezieak, balio ekologikoak, lurren erabilera tradizionalaren balioa edo herri indigenen erabilera, biomasa eta produktibitatea. Era berean, auzi demografikoen eta sozioekonomikoen eta basoko baliabideen inguruko informazio korrelatiboa biltzea, pilatzea, aldian-aldian eguneratzea eta banatzea, bai maila mikroekonomikoan, bai maila makroekonomikoan, eta basoko programa horiek aldian-aldian aztertzea;
   b)	Beste datu-sistema batzuekin eta iturri egokiekin loturak ezartzea basoen antolakuntza, kontserbazioa eta ustiapena laguntzeko, dauden sistemak –hala nola, informazio geografikoari buruzkoak– behar den neurrian garatzen edo sendotzen ari diren bitartean;
   c)	Jendeak informazio hori eskura dezan bitartekoak ezartzea.

c)

Lankidetza eta koordinazioa nazioarte eta lurralde mailan:

1. Gobernuek, dagokien mailan, eta erakundeek laguntza tekniko espezializatua eta beste mota batzuetakoa emateko eta ikerketarako nazioarteko jarduerak sustatzeko elkarlana egin beharko lukete, bereziki teknologiaren transferentzia eta trebakuntza espezializatua hobetzeko eta ikerketen emaitzetara eta izandako esperientziara sarbidea ziurtatzeko. Beharrezkoa da koordinazioa sendotzea eta basoko auziez arduratzen diren nazioarteko erakundeen jarduera hobetzea, interesa duten herrialdeei lankidetza eta laguntza teknikoa emateko, basoen antolakuntzari, kontserbazioari eta garapen jasangarriari begira.

a)

Gastuen finantzazioa eta ebaluazioa:

1. Biltzarreko idazkaritzak programa hau aurrera eramateko jarduerak gauzatzeko urteko (1993-2000) batez besteko gastua 2.500 milioi dolarrekoa izango dela balioztatu du, nazioarteko komunitateak dohaintza moduan edo mesede moduan emango dituen 860 milioi inguru barne. Kalkulu horiek adierazleak eta gutxi gorabeherakoak dira eta gobernuek ez dituzte aztertu. Benetako gastuak eta finantza-baldintzak, emakidadunak ez direnak barne, beste batzuen artean gobernuek gauzatzeko aukeratutako estrategien eta berariazko programen araberakoak izango dira.

b)

Bitarteko zientifikoak eta teknologiak:

1. Adierazitako planifikazio-, ikerketa- eta trebakuntza-jarduerek bitarteko zientifiko eta teknologikoak osatuko dituzte, programa eta bere produktuak gauzatzeko. Programak sortutako sistemek, metodologiak eta ezagutza teknikoek eraginkortasuna hobetzen lagunduko dute. Hartu beharreko neurri zehatzen artean hauek egon beharko lukete:

   a)	Esparru sozialean lorpenak, oztopoak eta arazoak aztertzea, programak formulatu eta gauzatu daitezen laguntzeko;
   b)	Ikerketaren arazoak eta beharrak eta proiektu zehatzen ikerketen planifikazioa eta gauzatzea aztertzea;
   c)	Giza baliabideen, ezagutza espezializatuak eskuratzearen eta trebakuntzaren inguruko beharrak ebaluatzea;
   d)	Basogintzako programak eta planak gauzatzeko unean metodologia eta ikuspegi egokiak formulatzea, probatzea eta aplikatzea.

c)

Giza baliabideen garapena:

1. Basogintzaren inguruan hezkuntzako eta lanbide-heziketako osagai zehatzek giza baliabideen garapenean lagunduko dute modu eraginkorrean. Osagai horien artean hauek daude:

   a)	Maila guztietako unibertsitaterako ikasketa-programei eta espezializazio- eta ikerketa-programei ekitea;
   b)	Zerbitzuaren aurretik eta zerbitzuan zehar trebakuntza-programak sendotzea maila teknikoan eta lanbide-heziketa mailan; era berean, irakasleak hezi daitezen eta ikasketa-programak eta material eta metodo didaktikoak era daitezen bultzatzea;
   c)	Basogintzako nazioko erakundeetako langileei trebakuntza berezia eskaintzea, besteak beste, proiektuen formulazioari, beren bideragarritasuna zehazteari eta aldian-aldian egin beharreko ebaluazioari buruz.

d)

Gaitasuna areagotzea:

1. Programa-arlo hau basogintzako sektorearen gaitasunaren garapenari buruzkoa da eta programetako jarduera guztiek helburu hori lortzen laguntzen dute. Gaitasun hori sortzean eta hobetzean, aurretik dauden sistemak eta esperientziak ahalik eta gehien erabili beharko lirateke.

a)

Kudeaketa-jarduerak:

1. Gobernuek baso mota bakoitza sailkatzearen garrantzia onartu beharko lukete, basoko baliabideen kontserbazioko eta antolakuntzako epe luzeko politikaren barruan, eta lurralde edo arro bakoitzean unitate jasangarriak zehaztu beharko lituzkete, baliabide horien kontserbazioaz arduratzeko. Gobernuek, sektore pribatuaren parte-hartzearekin; gobernuz kanpoko erakundeek; tokian tokiko talde komunitarioek; herri indigenek; emakumeek; tokian tokiko dependentzia publikoek eta, oro har, publikoak landare-estaldura kontserbatzeko eta hedatzeko neurriak hartu beharko lituzkete ekologikoki, sozialki eta ekonomikoki bideragarria den lekuetan, lankidetza teknikoaren eta babesteko beste modu batzuen bidez. Gauzatu beharko liratekeen jarduera nagusiak hauek dira:

   a)	Basoko ekosistema guztien eta zuhaiztiak dituzten lurren antolakuntza jasangarriaz arduratzea, basoko jardueren planifikazioaren, antolakuntzaren eta gauzatze egokiaren hobekuntzaren bidez. Atal honetan, inbentarioa prestatzea, beharrezko ikerketak egitea eta andeatutako baso naturalak birgaitzea ere sartuko lirateke, beren produktibitatea eta ingurugiroarekiko beren ekarpena berrezartzeko. Horretarako honakoei arreta berezia jarriko zaie: zerbitzu ekonomikoen eta ekologikoen inguruan gizakiaren beharrei, egurretik eratorritako energiari, nekazaritzari eta basogintzari, zurarekin zerikusirik ez duten basoko produktuei eta zerbitzuei, arroen eta lurraren babesari, basoko faunaren eta floraren antolakuntzari eta basoko baliabide genetikoei;
   b)	Testuinguru nazional bakoitzean komeni denaren arabera, gune babestuen sistemak –beren funtzio eta balio ekologiko, sozial eta espiritualarengatik kontserbatutako unitate-sistemak barne– ezartzea, hedatzea eta antolatzea. Gainera, ondorengoa egiteko neurriak hartzea: basoak sistema eta paisaia ekologiko adierazgarritan kontserbatzeko eta helduta dauden baso primarioak kontzerbatzeko; basoko flora eta fauna kontserbatzeko eta antolatzeko; egokia denaren arabera, munduko ondarea eta kultura- eta natura-ondarea babesteko, Munduko Ondareko lekuak Kobentzioaren arabera izendatzeko; in situ eta ex situ jarduera egokiak barne, baliabide genetikoak kontserbatzeko eta baliabide biologikoak arrazoiz erabiltzeko eta, azkenik, herri indigenen, basoko biztanleen eta tokian tokiko komunitateen ohiko habitata eta aniztasun biologikoa kontserbatzeko ardurak izan daitezen laguntzeko;
   c)	Tarteko guneen eta trantsiziokoen antolakuntza sortzea eta bultzatzea;
   d)	Behar denean, gune menditsuetan, lur altuetan, soildutako lurretan, andeatutako nekazaritza-lurretan, lur elkor eta erdielkorretan eta kostaldeko guneetan landaretza berritzeko jarduerak egitea, basamortutzeari aurre egiteko, higadura arazoak ekiditeko eta andeatutako lurrak birgaitzeko babeserako funtzio eta programa nazionalak –basogintza komunitarioa, basogintza soziala eta basoko artzaintza barne– errazago prestatzeko, era berean, maila nazionalean basoek karbonoaren biltegi eta hustuleku gisa duten betebeharra kontuan hartuta;
   e)	Baso artifizial, industrial eta ez industrialak garatzea, ekologikoki arrazoizkoak diren basogintza-programa nazionalak eta leku egokietan basoak birpopulatzeko edo baso-birsorkuntzarako programa nazionalak laguntzeko eta bultzatzeko eta dagoeneko badauden baso artifizialen egoera hobetzeko. Horrek helburu industrialak, ez industrialak eta komertzialak izango lituzke, gizakiaren beharrak asetzeko eta baso naturalak zaintzeko laguntza gehiago eman dezaten. Tarteko laborantzak sustatzeko eta gauzatzeko eta laborantza-sailetako inbertsioen errentagarritasuna hobetzeko neurriak hartu beharko lirateke, laboreak tartekatuz eta zuhaizpean etekin ekonomiko handiko landareak landatuz;
   f)	Lehentasun gisa, baso artifizialentzako plan nazional edo nagusia garatzea edo dagoeneko egon badago sendotzea, beste gauza batzuen artean beren kokapena, hedadura, espezieak eta birgaitu beharreko baso artifizialetako gune konkretuak zein diren jakinaraziz, etorkizuneko garapenerako alde ekonomikoa kontuan hartuta eta tokian tokiko espezieei lehentasuna emanez;
   g)	Basoak kutsaduraren, suteen, izurriteen eta gaixotasunen aurka gehiago babestea, baita gizakiaren ekintza kaltegarrien aurka ere; ekintza hauen artean, besteak beste, hauek daude: basoak legez kanpo ustiatzea, mineralak erauztea, nekazaritza-sailetan gehiegizko errotazioa egitea eta landare eta animalia exotikoak sartzea. Horrez gain, mota guztietako basoen antolakuntzarekin eta birsortzearekin harremana duten arazoak hobeto uler daitezen ikerketak garatzea eta azkartzea, eta landareen eta landaretza-materialen mugen arteko garraioa ebaluatzeko eta kontrolatzeko neurri egokiak sendotzea edo hartzea;
   h)	Hiriko basogintzaren garapena sustatzea hiriguneak, hiri-inguruak eta nekazaritzako giza kokaguneak berdatzeko, helburu honekin: aisialdirako eta produkziorako eta arbolak eta baratzeak babesteko;
   i)	Basoekin harremana duten edozein motatako programak eta jarduerak aurkezteko, egiteko eta gauzatzeko momentuan, guztiok –gazteak, emakumeak, herri indigenak eta tokian tokiko komunitateak barne– parte hartzeko aukerak sortzea edo hobetzea; horretarako arreta berezia jarri behar zaie tokian tokiko beharrei eta balio kulturalei;
   j)	Laborantzen errotazio suntsitzailea mugatzea eta eragozten saiatzea, zergati sozialei eta ekologikoei begiratuta.

b)

Datuak eta informazioa:

1. Kudeaketa-jardueren artean hauek egon beharko lukete: bilerak egitea, datuak eta informazioak biltzea eta aztertzea eta erreferentzia gisa erabiltzeko ikerketak egitea. Ondoren jarduera zehatz batzuk aipatzen dira:

   a)	Ikerketak egitea eta lurraren erabilera zehazteko planak egitea eta gauzatzea, honela, berdatzea, landaketa, baso-sartzea, baso-berritzea eta basoko birgaitzea modu egokian egiteko;
   b)	Lurraren erabileraren eta basoen inbentarioaren eta antolakuntzaren inguruko informazioa –nekazaritza migratorioaren eta basoa hondatzen duten beste eragile batzuen datuak barne– sendotzea eta eguneratzea basokoak diren eta basokoak ez diren baliabideen antolakuntza eta erabilera planifikatzeko;
   c)	Baliabide genetikoen eta bioteknologiaren inguruko informazioa finkatzea eta behar denean inkesten eta ikerketen emaitzak gehitzea;
   d)	Herri indigenek zuhaitzei eta basoei buruz duten jakinduriaren eta basoak erabiltzeko beren moduaren inguruan azterketak eta ikerketak egitea, basoko baliabideen antolakuntza jasangarrirako ekintzen planifikazioa eta gauzatzea hobetzeko;
   e)	Baso artifizialetan erabiltzen diren espezien "espeziea-lekua" elkarrekintzaren inguruko ikerketa-datuak biltzea eta aztertzea eta aldaketa klimatikoek basoetan izan dezaketen eragina eta basoek kliman izan dezaketena ebaluatzea. Gainera, baso mota desberdinekin harremanetan karbonoaren zikloaren inguruko ikerketa sakona hastea, aholkularitza zientifikoa eta laguntza teknikoa emateko;
   f)	Basoen erabilera eta antolakuntza jasangarriarekin zerikusia duten beste datu eta informazio iturriekin loturak sortzea eta datu horiek eta informazio hori eskuratzeko aukera hobetzea;
   g)	Faunarekin eta basoarekin duen harremanaren inguruko ikerketak barne hartuta, basoen antolakuntzarekin eta birgaitzearekin harremana duten arazo eta mekanismo naturalen ezagutza eta ulermena hobetzeko ikerketak garatzea eta areagotzea;
   h)	Basoko eremuen egoerari eta inguruan eragiten duten inmisioei eta isurpenei buruzko informazioa sendotzea.

c)

Lankidetza eta koordinazioa nazioarte eta lurralde mailan:

1. Gune egokien berdatzea lan garrantzitsua da eta mundu mailan eragin handia du. Nazioarteko eta lurraldeko komunitateak lankidetza teknikoa eta beste baliabide batzuk eman beharko lituzke programa-arlo honetarako. Nazioen ahalegina laguntzeko nazioarteko izaera duten jarduera espezifikoen artean hauek egon beharko lukete:

   a)	Kooperazio jarduerak gehitzea, zuhaitzen eta basoen osasunari eta ekosistema adierazgarrien kontserbazioari eragiten dieten kutsatzaileak eta mugen arteko ondorioak murrizteko;
   b)	Karbonoaren xurgatzearen, airearen kutsaduraren eta ingurugiroko beste arazo batzuen lurraldeko eta azpilurraldeko ikerketak koordinatzea;
   c)	Informazioa eta esperientzia dokumentatzea eta trukatzea antzeko arazoak eta ikuspegiak dituzten herrien onurarako;
   d)	Koordinazioa indartzea eta, besteak beste, FAO, OIMT, NBIP eta UNESCO nazioarteko erakundeen ahalmena areagotzea, basoen antolakuntzarako, kontserbaziorako eta garapen jasangarrirako eta 1992 eta 1993 artean garatu beharreko 1983ko Egur Tropikalen Nazioarteko Akordioaren bernegozioaziorako laguntza teknikoa emateko.

a)

Gastuen finantzazioa eta ebaluazioa:

1. Biltzarreko idazkaritzak programa hau aurrera eramateko jarduerak gauzatzeko urteko (1993-2000) batez besteko gastua 10.000 milioi dolarrekoa izango dela balioztatu du, nazioarteko komunitateak dohaintza moduan edo mesede moduan emango dituen 3.700 milioi inguru barne. Kalkulu horiek adierazleak eta gutxi gorabeherakoak dira eta gobernuek ez dituzte aztertu. Benetako gastuak eta finantza-baldintzak, emakidunak ez direnak barne, beste batzuen artean gobernuek gauzatzeko aukeratutako estrategien eta berariazko programen araberakoak izango dira.

b)

Bitarteko zientifikoak eta teknologiak:

1. Teknologiaren eta trebakuntza-jardueren datuen analisia, planifikazioa, ikerketak, transferentzia eta garapena programaren jarduera osatzen duten atalak dira eta gauzatzeko bitarteko teknologikoek eta zientifikoek osatzen dute. Nazioarteko erakundeek honako hau egin beharko lukete:

   a)	Basoko jarduera nagusiekin lotutako bideragarritasun-azterketak eta plan operazionalak egitea;
   b)	Zerrendatutako jarduerentzako egokia den eta ekologikoki arrazoizkoa den teknologia lantzea eta aplikatzea;
   c)	Material genetikoaren hobekuntzarekin eta bioteknologia aplikatzearekin harremana duten neurriak areagotzea, produktibitatea eta ingurugiro presioari tolerantzia hobetzeko. Besteak beste, honen barruan atal hauek egon beharko lukete: zuhaitz mota berriak, hazien teknologia, haziak eskuratzeko sareak, germoplasma-bankuak eta "in vitro" teknikak eta in situ eta ex situ kontserbazioa.

c)

Giza baliabideen garapena:

1. Aipatutako jarduerak modu eraginkorrean gauzatzeko ezinbesteko baliabideen artean hauek daude: ezagutza espezializatuetan trebatzea eta ezagutza horiek eskuratzea, instalazioak eraikitzea, lanerako baldintza egokiak sortzea eta jendea motibatzea eta kontzientziatzea. Jarduera espezifikoen artean hauek daude:

   a)	Planifikazioan, antolakuntzan, ingurugiroaren kontserbazioan, bioteknologian eta beste hainbat alorretan trebakuntza espezializatua ematea;
   b)	Eredu gisa eta trebakuntza-zentro gisa balioko duten erakustaldiak egiteko guneak ezartzea;
   c)	Tokian tokiko erakundeei, komunitateei, gobernuz kanpoko erakundeei, jabe pribatuei, emakumeei, gazteei, nekazariei, herri indigenei eta nekazaritza-migratorioan jarduten duten nekazariei laguntzea hedatze-jardueren, sargaien horniketaren eta trebakuntzaren bidez.

d)

Gaitasuna areagotzea:

1. Gobernuek, sektore pribatuak, tokian tokiko erakundeek eta komunitateek, herri indigenek, sindikatuek eta gobernuz kanpoko erakundeek programaren jarduerak gauzatzeko ahalmena areagotu egin beharko lukete, nazioarteko erakunde eskudunen laguntzarekin. Ahalmen hori programaren jarduerekin batera garatu eta sendotu beharko litzateke. Ahalmena gehitzeko behar diren ezinbesteko jardueren artean hauek daude: testuinguru arau-emaileak eta juridikoak sortzea, erakunde nazionalak sortzea, giza baliabideak garatzea, ikerketa eta teknologia sustatzea, azpiegiturak garatzea, jendearen kontzientzia areagotzea eta abar.

a)

Kudeaketa-jarduerak:

1. Gobernuek, behar izanez gero, sektore pribatuaren, zientzia-erakundeen, herri indigenen, gobernuz kanpoko erakundeen, kooperatiben eta enpresarioen laguntzarekin, ondoren aipatzen diren jarduerak egin beharko lituzkete maila nazionalean behar bezala koordinatuta, nazioarteko erakundeen finantza-lankidetzarekin eta lankidetza teknikoarekin:

   a)	Inbertsioa, eskaintza eta eskaera bateratzearen eta ingurugiro-inpaktuaren analisiaren azterketa zehatzak egitea, zuhaitzen eta basoen erabilera arrazionalizatzeko eta hobetzeko eta pizgarrien plan egokiak eta arauzko neurriak –lurraren joeraren inguruko neurriak barne direla– ezartzeko, inbertsioak erakartzeko eta baliabide hauen kudeaketa hobea sustatzeko;
   b)	Ikuspegi zientifikotik arrazoizko irizpideak eta arauak adieraztea mota guztietako basoen antolakuntza, kontserbazio eta garapen jasangarrirako;
   c)	Ekologikoki arrazoizkoak eta ekonomikoki bideragarriak diren basoen ustiapenerako metodoak eta praktikak –planifikazioa eta antolamendua barne– hobetzea; ekipoen erabilera, biltegien instalazioak eta garraiobideak hobetzea, hondakinak gutxitzeko eta, ahal bada, ahalik eta gehien aprobetxatzeko. Horrez gain, basoko egur-produktu direnen eta ez direnen balioa hobetzea;
   d)	Baso naturalen, zuhaitzak dituzten lurren eta baso artifizialen erabilera eta ustiapen hobea sustatzea, ahal den neurrian, jarduera egokien –ekologikoki arrazoizkoak eta ekonomikoko bideragarriak diren jardueren– bidez; jarduera horien artean basogintza eta beste landaretza eta animalia espezie batzuen antolakuntza egongo lirateke;
   e)	Basoko produktuen bigarren mailako transformazioa sustatzea eta laguntzea, mantendutako balioa eta beste etekin batzuk gehitzeko;
   f)	Egurraz aparte, egur-produktu ez diren basoko produktuak eta basoko beste baliabide batzuk sustatzea eta ezagutaraztea (esate baterako, sendabelarrak, tinduak, zuntzak, gomak, erretxinak, pentsuak, balio kulturala duten produktuak, ontzi-bideak, banbua), parte hartzeko programa eta jarduera sozioforestalen bidez; jarduera horien artean transformazioaren eta bere erabileren ikerketak egongo lirateke;
   g)	Baso-lanketaren industrien –egurrarekin aritzen direnen eta ez direnen– eragingarritasuna garatzea, hedatzea eta hobetzea, besteak beste, bihurtze-teknologia eraginkorra eta uztaren eta lanketaren hondakinen erabilera jasangarri hobea kontuan hartuta; ikerketaren, erakusketaren eta merkaturatzearen bidez gutxien ezagutzen diren baso naturaletako espezieak sustatzea; balio erantsia duen bigarren mailako lanketa sustatzea lana, diru-sarrerak eta mantendutako balioa hobetzeko eta basoko produktuen merkatuak eta beren salerosketa sustatzea eta hobetzea, dagokien erakundeen, politiken eta zerbitzuen bidez;
   h)	Basoko faunaren eta floraren antolakuntza –turismo ekologikoa eta nekazaritza barne– sustatzea eta laguntzea eta zooteknia eta basoko espezieen hazkuntza bultzatzea eta laguntzea, nekazaritzako diru-sarrerak eta lana areagotzeko eta ingurugiroari kalterik egin gabe etekin ekonomiko eta sozialak eskuratzeko;
   i)	Baso-enpresa txikiak eta egokiak sustatzea nekazaritzaren garapena eta tokian tokiko enpresa-ahalmena laguntzeko;
   j)	Basoen balio osoa islatzen duten ebaluazio zabalak egiteko metodoak hobetzea eta sustatzea, balio hori egur-produktuak direnen eta ez direnen merkatuen azpiegituran sartzeko helburuarekin;
   k)	Basoko baliabideen ekologikoki arrazionala den ustiaketarekin bat datozen nazioko garapen- eta merkataritza-politikak eta basoen garapen jasangarria bateratzea, esate baterako, baso tropikalen antolakuntza jasangarrirako ETNEren arauak erabiliz;
   l)	Nazioko programak egitea eta onartzea, basoen balio ekonomikoa eta ekonomikoa ez dena zenbatzeko, edo dauden programak sendotzea.

b)

Datuak eta informazioa:

1. Antolakuntzaren helburuek eta jarduerek aurretik datuen eta informazioen analisia, bideragarritasun azterketa, merkatu azterketa eta informazio teknologikoaren analisia eginak izateko eskatzen dute. Egin beharreko jardueren artean hauek daude:

   a)	Basoko produktuen eta zerbitzuen eskaintza eta eskaera aztertzea, behar denean bere erabilera eraginkorraz arduratzeko;
   b)	Bideragarritasun inbertsioak eta azterketak –ingurugiro-inpaktuaren ebaluaketak barne– egitea, basoko produktuak lantzeko enpresak eratzeko;
   c)	Gutxien ezagutzen diren espezieen ezaugarriak aztertzea, beren sustapenerako eta merkaturatzerako;
   d)	Basoko produktuen merkatuak aztertzea, salerosketa sustatzeko eta merkataritza-informazioa jasotzeko;
   e)	Informazio teknologiko egokia eskuratzeko bideak erraztea, basoko baliabideek erabilera hobea sustatzeko.

c)

Lankidetza eta koordinazioa nazioarte eta lurralde mailan:

1. Trukerako harremanen teknologiaren, espezializazioaren eta promozioaren transferentzien inguruko nazioarteko erakundeen eta nazioarteko komunitatearen lankidetzak eta laguntzak, alde bakarreko murrizketetara jo gabe eta GATTeko akordioen edo alde anitzeko beste akordio komertzialen aurkako basoko produktuen debekura jo gabe eta merkatuko mekanismo eta pizgarri egokiekin batera, mundu mailako ingurugiro-arazoei heltzen lagunduko dute. Beste jarduera espezifikoa nazioarteko erakundeen koordinazioa eta jarduera sendotzea izango da, bereziki FAO, ONUDI, UNESCO, NBIP, NMG/UNTAD/GATT, ETNE eta LANE erakundeena, programa-arlo honetan laguntza teknikoa eta orientazioa emateko.

a)

Gastuen finantzazioa eta ebaluazioa:

1. Biltzarreko idazkaritzak programa hau aurrera eramateko jarduerak gauzatzeko urteko (1993-2000) batez besteko gastua 18.000 milioi dolarrekoa izango dela balioztatu du, nazioarteko komunitateak dohaintza moduan edo mesede moduan emango dituen 880 milioi inguru barne. Kalkulu horiek adierazleak eta gutxi gorabeherakoak dira eta gobernuek ez dituzte aztertu. Benetako gastuak eta finantza-baldintzak, emakidunak ez direnak barne, beste batzuen artean gobernuek gauzatzeko aukeratutako estrategien eta berariazko programen araberakoak izango dira.

b)

Bitarteko zientifikoak eta teknologiak:

1. Programaren jarduerak aurrera eraman ahal izateko ikerketa eta azterketa ugari egin behar dira eta teknologia ere hobetu egin behar da.
   Hori guztia gobernuek koordinatu beharko lukete, nazioarteko erakunde eta instituzio eskudunekin lankidetzan eta beren babesarekin. Jarduera zehatzen artean hauek daude:

   a)	Egur-produktu direnen eta ez direnen ezaugarrien eta beren erabileren inguruko ikerketak egitea, beren ustiapena hobetzeko;
   b)	Ekologikoki arrazionalak diren eta gutxiago kutsatzen duten teknologiak garatzea eta aplikatzea, basoan erabili ahal izateko;
   c)	Garapenaren ikuspegiaren eta planifikazioaren analisirako ereduak eta teknikak lantzea;
   d)	Egur-produktuak ez diren basoko produktuen garapenaren ikerketa zientifikoak eta erabilera sustatzea;
   e)	Basoen balio osoa zehazteko metodologia egokiak lantzea.

c)

Giza baliabideen garapena:

1. Programa-arlo honen arrakasta eta eraginkortasuna langile espezializatuen disponibilitatearen araberakoak izango dira. Honen inguruan, heziketa espezializatua faktore garrantzitsua da. Puntu honetan, berriro ere emakumearen integrazioa nabarmendu beharko litzateke. Programa garatzeko giza baliabideen garapenean –bai alde kuantitatiboa, bai kualitatiboa kontuan hartuta–, honako jarduera hauek hartu beharko lirateke kontuan:

   a)	Programak gauzatzeko beharrezkoak diren espezialitateak garatzea, maila guztietan trebakuntza-zentro bereziak sortzea barne;
   b)	Berrikusketa-ikastaroak antolatzea, beka-programak eta ikasketa-birak barne, espezialitate eta ezagutza teknikoak eguneratzeko eta produktibitatea hobetzeko; edo, bestela, aurretik dauden ikastaroak sendotzea;
   c)	Ikerketarako, planifikaziorako, analisi ekonomikorako, ikuskapenerako eta ebaluaziorako ahalmena sendotzea, basoko baliabideak hobeto erabil daitezen laguntzeko;
   d)	Sektore pribatuaren eta kooperatiboaren eraginkortasuna eta ahalmena sustatzea, zerbitzuak eta pizgarriak emanez.

d)

Gaitasuna areagotzea:

1. Ahalmena areagotzea, dagoeneko badagoen ahalmena areagotzea barne hartzen duena, jarduera-programen elementu inplizitua da. Administrazioaren hobekuntza, politika eta planak, erakunde nazionalak, giza baliabideak, ahalmen zientifikoa eta ikerketarako ahalmena, teknologiaren garapena eta ikuskapena eta ebaluazioa jarduera honen elementu garrantzitsuak dira.

a)

Kudeaketa-jarduerak:

1. Gobernuek eta instituzioek, nazioarteko organismo eta erakunde eskudunekin lankidetzan, eta unibertsitateek eta gobernuz kanpoko erakundeek basoen eta basoekin lotutako programen eta prozesuen ebaluazio eta behaketa sistematikoak egin beharko lituzkete, etengabe hobetzeko.
   Hauek guztiek ikerketarekin eta antolakuntzarekin lotutako jarduerei uztartuta egon beharko lukete eta, ahal den guztietan, dagoeneko badauden sistema nagusietan oinarritu beharko lukete. Ondoren jarduera batzuk aipatzen dira:

   a)	Alde kuantitatiboak eta kualitatiboak eta basoko gainazalaren eta baliabideen aldaketak sistematikoki ebaluatzea eta behatzea, lurren sailkapena eta erabilera eta nazio mailan bere egoeraren eguneratzea barne. Jarduera hori, behar izanez gero, politiken eta programen formulaziorako oinarri gisa planifikazioarekin elkartzea;
   b)	Programa eta prozesuen ebaluazio eta behaketa sistematikorako sistema nazionalak ezartzea. Programa eta prozesu hauek definizioen, irizpideen, arauen eta interkalibrado metodoen adierazpenak eta ahalmenaren sustapena izango lituzkete barnean, neurri zuzengarriak hartzeko eta, gainera, programen eta proiektuen formulazioa eta gauzatzea hobetzeko;
   c)	Basoen bilakaerarako jardueren eraginak kalkulatzea eta funtsezko aldagaiak kontuan hartuta kontserbazio proposamenak egitea, behar izanez gero, finantza- eta teknologia-alorretan nazioaren beharren bilakaera ebaluatzeko. Besteak beste, funtsezko aldagaiak hauek dira: bilakaeraren helburuak, gastuak eta etekinak, basoek beste sektoreei egiten dieten ekarpena, komunitatearen ongizatea, ingurugiro-baldintzak eta dibertsitate biologikoa eta beren eraginak herri, lurralde eta mundu mailan;
   d)	Basoko baliabideen ebaluaketa eta behaketa sistematikoak egiteko sistema nazionalak lantzea. Sistema hauek beharrezkoak diren datuen ikerketa eta analisia hartu beharko lituzkete beren barruan eta, ahal den neurrian, egurrarekin harremanetan dauden edo ez dauden basoko mota guztietako produktu eta zerbitzuen isla izan beharko lukete. Gainera, emaitzak planetan eta estrategietan sartu beharko lirateke eta, ahal den neurrian, nazioko kontabilitatean eta planifikazioan;
   e)	Sektoreen eta programen artean beharrezkoak diren loturak sortzea eta informazioa eskuratzeko aukerak hobetzea, planifikazioaren eta programazioaren ikuspegi holistikoa bultzatzeko.

b)

Datuak eta informazioa:

1. Programa-arlo honetarako ezinbestekoa da datu eta informazio fidagarriak izatea. Gobernuek, behar izanez gero nazioarteko erakunde eskudunekin lankidetzan, datuak eta informazioa etengabe aldatzeko konpromisoa hartu beharko lukete eta elkartrukatzeaz arduratu beharko lukete. Berariazko jardueren artean hauek daude:

   a)	Aurretik dagoen informazioa biltzea, finkatzea eta trukatzea eta programa honekin harremana duten erreferentziazko oinarrizko informazioa lortzea;
   b)	Datuen eta informazioaren jarduerak barne hartzen dituzten programentzako metodologiak bateratzea, zehaztasunez eta koherentziaz arduratzeko;
   c)	Esate baterako baso-sartzeko baliagarriak diren lur egokien inguruan azterketa bereziak egitea;
   d)	Ikerketarako laguntzak sustatzea eta ikerketen emaitzak eskuragarri izateko bideak erraztea.

c)

Lankidetza eta koordinazioa nazioarte eta lurralde mailan:

1. Nazioarteko komunitateak programa-arlo honetan beharrezkoa den laguntza teknikoa eta finantza-laguntza eman beharko lieke gobernuei. Horretarako ondorengoa hartu beharko litzateke kontuan:

   a)	Kontzeptuzko esparru bat eta irizpide, arau eta definizio onargarriak ezartzea, basoko baliabideen ebaluazio eta behaketa sistematikorako;
   b)	Mekanismo instituzional nazionalak ezartzea basoen ebaluazio eta behaketa sistematikoa koordinatzeko, edo dauden mekanismoak sendotzea;
   c)	Informazioa trukatzeko dauden lurraldeko eta munduko sareak sendotzea;
   d)	Nazioarteko erakundeen ahalmena sendotzea programa-arlo honetan laguntza teknikoa eta orientazioa eman ditzaten eta esparru honetan erakunde horien jarduera hobetu dadin. Besteak beste, erakunde hauen ahalmena sendotu beharko litzateke: Nazioarteko Nekazaritza Ikerketen inguruko Aholkularitza Taldea (CGIAR), FAO, ETME, NBIP, UNESCO eta ONUDI.

a)

Gastuen finantzazioa eta ebaluazioa:

1. Biltzarreko idazkaritzak programa hau aurrera eramateko jarduerak gauzatzeko urteko (1993-2000) batez besteko gastua 750 milioi dorarrekoa izango dela balioztatu du, nazioarteko komunitateak dohaintza moduan edo mesede moduan emango dituen 230 milioi inguru barne. Kalkulu horiek adierazleak eta gutxi gorabeherakoak dira eta gobernuek ez dituzte aztertu. Benetako gastuak eta finantza-baldintzak, emakidunak ez direnak barne, beste batzuen artean gobernuek gauzatzeko aukeratutako estrategien eta berariazko programen araberakoak izango dira.
2. Garapena azkartzeko gorago aipatutako kudeaketa-jarduera eta datuen eta informazioaren bilketa gauzatu egin behar dira. Munduko ingurugiroarekin harremana duten jarduerak mundu mailako ingurugiro-arazoak ebaluatzeko eta ebazteko informazio nagusia hobetuko dutenak dira. Nazioarteko erakundeen ahalmena sendotzeko langile-talde teknikoa eta nazioarteko hainbat erakunderen gauzatze-ahalmena hobetu egin behar dira herrialdeen beharrak asetzeko.

b)

Bitarteko zientifikoak eta teknologiak:

1. Ebaluazio eta behaketa sistematikoaren jarduerek ikerketaren, eredu estatistikoen formulazioaren eta berrikuntza teknologikoaren alorretan ahalegin berezia eskatzen dute. Hori guztia antolakuntzarekin harremana duten jarduerekin elkartu da. Jarduera horiek, beren aldetik, aldizkako ebaluazioen eta behaketen edukiera teknologikoa eta zientifikoa hobetuko dute. Jarduera horien osagai zientifiko eta teknologiko zehatzen artean ondorengoak daude:

   a)	Ebaluazio eta behaketa sistematikoaren jarduerarekin harremana duten metodo eta eredu tekniko, ekologiko eta ekonomikoak lantzea;
   b)	Datu-sistemak eta datuen prozesatze-sistemak ezartzea eta estatistika-ereduak formulatzea;
   c)	Lekuan bertan azterketak egitea eta telebehaketa-azterketak egitea;
   d)	Geografia-informaziorako sistemak ezartzea;
   e)	Teknologia ebaluatzea eta hobetzea.

2. Hori guztia gainerako programa-arloetako antzeko osagaiekin eta jarduerekin lotu eta elkartu beharko da.

c)

Giza baliabideen garapena:

1. Programaren jarduerek ondorengo atal hauetan giza baliabideak garatzeko beharrak eta bitartekoak aurreikusten dituzte: espezializazioa (esate baterako, telebehaketa-tekniken erabilera, kartografia eta estatistika-ereduak), trebakuntza, teknologien transferentzia, beken kontzesioa eta lekuan bertan egindako erakustaldia.

d)

Gaitasuna areagotzea:

1. Gobernuek, nazioarteko erakunde eta instituzio eskudunekin lankidetzan, programa hau gauzatzeko behar adina ahalmen garatu beharko lukete. Hori programako beste multzo batzuetako ahalemena gehitzearekin lortu beharko litzateke.
   Ahalmena gehitzeak, besteak beste, honako alde hauek hartu beharko lituzke bere baitan: politiken formulazioa; administrazio publikoa; instituzio nazionalen hobekuntza; giza baliabideen, trebakuntza tekniko espezializatuaren eta ikerketa-ahalmenaren garapena; teknologiaren garapena; informazio-sistemen ezarpena; programen ebaluazioa; sektorearteko koordinazioa eta nazioarteko lankidetza.

e)

Nazioarte eta lurralde mailako kooperazioaren finantzazioa:

1. Biltzarreko idazkaritzak programa hau aurrera eramateko jarduerak gauzatzeko urteko (1993-2000) batez besteko gastua 750 milioi dorarrekoa izango dela balioztatu du, nazioarteko komunitateak dohaintza moduan edo mesede moduan emango dituen 230 milioi inguru barne. Kalkulu horiek adierazleak eta gutxi gorabeherakoak dira eta gobernuek ez dituzte aztertu. Benetako gastuak eta finantza-baldintzak, emakidunak ez direnak barne, beste batzuen artean gobernuek gauzatzeko aukeratutako estrategien eta berariazko programen araberakoak izango dira.