Eusko Jaurlaritza - Gobierno Vasco

Ingurumen eta Lurralde Antolamendu Saila

euskadi.net

Hasiera

Hemen zaude:
  1. Hasiera
  2.  
  3. Ingurumena
  4.  
  5. Garapen iraunkorra
 

II. SAILA: GARAPENERAKO BALIABIDEAK KONTSERBATZEA ETA KUDEATZEA

 

     


14. ATALA: Nekazaritza eta landa-garapen jasangarriak sustatzea

Sarrera

 

  1. 2025. urterako, munduko populazioaren % 83 garapen bidean dauden herrialdeetan biziko da; ehuneko horren kopurua 8.500 milioi pertsona izatea aurreikusi da. Hala ere, etengabe hazten ari den populazioaren elikagaien eta oinarrizko nekazaritzako beste produktu batzuen eskaera asetzeko eskura izango diren baliabideen gaitasuna eta teknologiak zalantzazkoak dira oraindik. Nekazaritzak erronka honi aurre egin beharko dio eta horretarako bereziki hauxe egin beharko da: dagoeneko erabiltzen diren lurren produkzioa areagotzea eta marjinalki laborantzarako bakarrik egokiak diren lurren ustiapen biziagoa ekiditea.
  2. Nekazaritza eta landa-garapen jasangarrietarako baldintza egokiak sortzeko ezinbestekoa da nazio eta nazioarte mailan nekazaritza-, ingurugiro- eta makroekonomia-politikak ongi egokitzea, garatutako herrialdeetan eta garapen bidean dauden herrialdeetan. Nekazaritza eta landa-garapen jasangarrien helburu nagusiak elikagaien produkzioa era jasangarrian areagotzea eta elikagaien segurtasuna hobetzea dira. Horrela, hezkuntzaren alorreko ekimenak jarri beharko dira martxan, pizgarri ekonomikoak erabili beharko dira eta teknologia berri eta egokiak garatu beharko dira, ondorengoa bermatzeko: nutrizio aldetik egokiak diren elikagaien horniketa, talde ahulek hornigai horiek eskura izateko aukera eta merkatuetarako produkzioa; pobrezia arintzeko diru-sarreren erabilpena eta sorrera eta, azkenik, baliabide naturalen antolaketa eta ingurugiroaren babesa.
  3. Ezinbestekoa da zabalkuntza demografikoari erantzuteko aukera gehien ematen dituzten nekazaritzako lurren gaitasuna mantentzeari eta hobetzeari lehentasuna ematea. Hala ere, aukera gutxiago dituzten lurren baliabideak kontserbatzea eta birgaitzea ere beharrezkoa da gizakia/lurra harreman jasangarriari eusteko. Nekazaritza eta landa-garapen jasangarrien bitarteko nagusiak hauek dira: nekazaritza-politikaren erreforma eta nekazaritza-erreforma, herriaren parte-hartzea, diru-sarreren dibertsifikazioa, lurren kontserbazioa eta sargaien kudeaketa hobea. Nekazaritza eta landa-garapen jasangarrien arrakasta neurri handi batean hainbat eragileren parte-hartzearen eta babesaren araberakoa izango da, bereziki nekazaritzako herrien, gobernuen, sektore pribatuaren eta nazioarteko lankidetza teknikoaren eta zientifikoaren parte-hartzearen eta babesaren araberakoa.
  4. Atal honetako programa-arloak ondorengo dira:

    a)

    Nekazaritzako politikaren azterketa, planifikazio eta programazio integrala, nekazaritzaren funtzio anitzeko aldea dela eta, bereziki elikaduraren segurtasunaren eta garapen jasangarriaren inguruan;

    b)

    Herriak parte har dezan lortzea eta nekazaritza jasangarrirako giza baliabideen garapena sustatzea;

    c)

    Nekazaritza-produkzioak eta laborantza-sistemak hobetzea, nekazaritzarako erabilera eta nekazaritzarako ez den erabilera dibertsifikatuz eta azpiegituraren garapenaren bidez;

    d)

    Lurreko baliabideen planifikazioa eta nekazaritzarako informazioa eta hezkuntza;

    e)

    Lurrak kontserbatzea eta birgaitzea;

    f)

    Elikagaien produkzio jasangarrirako eta nekazaritzaren garapen jasangarrirako egokia den ura;

    g)

    Baliabide fitogenetikoen kontserbazioa eta erabilera jasangarria, elikagaiak produzitzeko eta nekazaritza jasangarrirako;

    h)

    Baliabide zoogenetikoen kontserbazioa eta erabilera jasangarria nekazaritza jasangarrirako;

    i)

    Nekazaritzako izurriteen aurkako borroka integratua;

    j)

    Landareen elikadura jasangarria elikagaien produkzioa areagotzeko;

    k)

    Produktibitatea hobetzeko nekazaritza-energiarako trantsizioa;

    l)

    Ozono-geruza estratosferikoa kaltetzearen eraginez sortutako erradiazio ultramoreek animaliengan eta landareengan duten eragina ebaluatzea.

 


Programa-arloak

 

A. Nekazaritzako politikaren azterketa, planifikazio eta programazio integrala, nekazaritzaren funtzio anitzeko aldea dela eta, bereziki elikaduraren segurtasunaren eta garapen jasangarriaren inguruan

Ekintzarako oinarriak:

 

  1. Beharrezkoa da garapen jasangarriaren asmoak politikaren analisiarekin eta nekazaritzako planifikazioekin bat egitea, herrialde guztietan eta bereziki garapen bidean dauden herrialdeetan. Gomendioek zuzenean plan eta programa errealistak eta operatiboak egiten lagundu beharko lukete epe ertain eta luzera; beraz, neurri zehatzak hartzen ere lagunduko lukete eta honen atzetik aplikazioak babesten eta zaintzen.
  2. Nekazaritza eta landa-garapen jasangarrietarako politika nazionalaren esparru koherentearen falta orokorra da eta ez da garapen bidean dauden herrialdeetako kontua bakarrik. Bereziki, ekonomia aldetik planifikazio-sistematik merkatu-sistemara trantsizio-prozesuan dauden herrialdeetan esparru hori behar dute ingurugiroaren auziak jarduera ekonomikoan sartzeko; horien artean nekazaritza legoke. Herrialde guztiek sakon ebaluatu beharko lituzkete politika horiek, ondorengo ataletan sortzen dituzten eraginak konpentsatzeko neurri egokiak hartu ahal izateko: elikaduraren eta nekazaritzaren sektoreen emaitzetan, elikagaien segurtasunean, nekazaritzaren ongizatean eta nazioarteko merkataritza-harremanetan. Kasu honetan, elikagaien segurtasunean garrantzi gehien duena funtsean nekazaritzaren produkzioa era jasangarrian hobetzea eta herriak bere kultur ohiturekin bat datozen nahiko elikagai eta elikagai-horniketa jasotzeko eskubidea nabarmen hobetzea da.

 

 

  1. Erabaki politiko egokiak nazioarteko merkataritzan eta kapitalen korronteetan aplikatzea ere beharrezkoa da honakoa gainditzeko: a) ingurugiroarentzako politika sektorialek eta makroekonomiek sortzen dituzten gastuen inguruko kontzientzia falta eta, beraz, jasangarritasunarentzako bere mehatxua; b) jasangarritasunaren inguruko gaiak politiketan eta programetan sartzeari buruzko kalifikazio eta esperientzia urria; eta c) analisirako eta egiaztapenerako bitartekoen egokitasun eskasa 1/.

 

Arretako komatxoak

1/ Programa-arlo honetako auzi batzuk 3. atalean (Pobreziaren aurkako borroka) daude azterturik

 

Helburuak:

 

  1. Programa-arlo honetako helburuak ondorengoak dira:

    a)

    1995erako, honakoa lortzeko programa aztertzea eta, hala behar izanez gero, martxan jartzea: ingurugiroaren garapena eta garapen jasangarria elikadura- eta nekazaritza-sektoreen politiken analisietan eta dagokien analisi-, formulazio- eta aplikazio-politiketan integratzea;

    b)

    Gehienez ere 1998 baino lehen, sektorearteko plan operatiboak, programak eta politikaren alorreko neurriak mantentzea eta, hala behar denean, garatzea, elikagaien ekoizpen jasangarria eta garapen jasangarriaren alorrean elikagaien segurtasuna hobetzeko;

    c)

    Gehienez ere 2005 baino lehen, garapen bidean dauden herrialdeen, bereziki gutxien aurreratuta dauden herrialdeen, ahalmenari eustea eta hobetzea, herrialde bakoitzak politikaren, programazioaren eta planifikazioaren alorretako jarduerak bere kasa gauzatu ditzan.

 

Jarduerak:

a)

Kudeaketa-jarduerak:

 

 

  1. Gobernuek, dagokien mailan eta nazioarteko eta lurraldeko erakunde eskudunen babesarekin, ondorengoa egin beharko lukete:

    a)

    Elikadura-segurtasunari buruzko politika nazionalaren analisia egitea; analisi honen barruan, besteak beste, atal hauek sartu beharko lituzkete: elikagaien banaketaren maila egokiak eta egonkortasuna eta familia guztiek elikagaiak eskuratzeko aukera;

    b)

    Nazioko eta lurraldeko nekazaritza-politika aztertzea, beste gauza batzuen artean kanpo-merkataritzarekin, kanbio- eta prezio-politikekin, nekazaritzari ematen zaizkion diru-laguntzekin eta zergekin eta lurraldeko ekonomiaren integraziorako antolaketarekin lotuta;

    c)

    Lurrak eskura izatean eta jabego-eskubideetan positiboki eragiteko politikak aplikatzea, ekoizpenari eusteko eta banaketa geldiarazteko beharrezkoa den lursailen gutxieneko tamaina behar bezala kontuan hartuta;

    d)

    Demografiaren joera eta populazioaren mugimenduak aztertzea eta nekazaritzako ekoizpenerako gune kritikoak zein diren zehaztea;

    e)

    Nekazaritza eta landa-garapen jasangarrietara, elikadura-segurtasunaren hobekuntzara eta nekazaritza-teknologia egokien garapenera eta transferentziara bideratutako politikak, legeak eta araudiak eta pizgarriak formulatzea, martxan jartzea eta egiaztatzea; hala behar izanez gero, teknologia egokien barruan nekazaritza jasangarrirako sargai baxuen sistemak sartuko lirateke;

    f)

    Nazio eta lurralde mailako alerta-sistema goiztiarrak babestea, elikadura-segurtasunerako laguntza-sistemen bitartez, elikagaien eskaintza eta eskaera eta familiek elikagaiak eskuratzeko dituzten aukeretan eragiten duten faktoreak kontrolatzeko;

    g)

    Herri, nazio eta lurralde mailan, produktuen bilketa, biltegiratzea, lanketa, banaketa eta merkaturatzea hobetzeko politikak aztertzea;

    h)

    Nekazaritza-proiektu integratuak formatzea eta gauzatzea; proiektu hauetan baliabide naturalekin harremana duten beste jarduera batzuk ere sartu beharko lirateke, esate baterako, bakoitzari dagokionaren arabera, larreen, basoen eta basoko fauna eta floraren antolaketa;

    i)

    Nekazaritza jasangarriaren garapena sustatuko duten gizarte- eta ekonomia-ikerketak eta politikak bultzatzea, bereziki ekosistema ahuletan eta jende asko bizi den guneetan;

    j)

    Elikagaiak eskuratzeko aukeran eragiten duten biltegiratze eta banaketa arazoak zein diren zehaztea; hala behar denean, arazo horiek gainditzeko ikerketak babestea eta ekoizleekin eta banatzaileekin elkarlanean aritzea, hobetutako jarduerak eta sistemak aplikatzeko.

 

b)

Datuak eta informazioa:

 

 

  1. Gobernuek, dagokien mailan eta nazioarteko eta lurraldeko erakunde eskudunen babesarekin, ondorengoa egin beharko lukete:

    a)

    Lurralde eta nazio mailan nekazaritzaren eta elikagaien inguruko alerta-sistema goiztiarrari buruzko informazioa aplikatzeko eta hobetzeko aktiboki laguntzea;

    b)

    Azterketak eta ikerlanak egitea, ekoizpenari eta elikagaien eta nekazaritzaren planifikazioari dagokionez baliabide naturalen egoerari buruzko erreferentziazko informazioa eduki ahal izateko. Horren helburua ondorengoa izango litzateke: baliabide horien gaineko erabilera anitzen eraginak ebaluatzeko eta analisirako metodologiak eta bitartekoak, esate baterako ingurugiro-kontularitza, onartzea.

 

c)

Lankidetza eta koordinazioa nazioarte eta lurralde mailan:

 

 

  1. Nazio Batuen organismoek –esaterako FAOk, Munduko Bankuak eta NGNFk–, lurralde mailako erakundeek eta alde biko erakunde emaileek eta beste erakunde batzuek, norberaren agintaldiaren barruan, gobernuekin ondorengo jardueretan elkarrekin lan eginez funtzio bana bere egin beharko lukete:

    a)

    Azpilurralde mailan, nekazaritza-garapen jasangarriko eta elikadura-segurtasunerako estrategia integratuak aplikatzea elikadura-segurtasuna sustatzeko. Bereziki lurralde mailako ekoizpena eta merkataritzarako aukerak –lurraldeko ekonomia integraziorako antolaketarako aukerak barne– erabiltzen dituzten estrategiak aplikatu beharko lirateke;

    b)

    Nekazaritzako garapen jasangarria lortzeko bidean eta printzipio egokiekin bateragarri izateko moduan, ingurugiroari eta garapenari, merkataritza-sistema irekiagoa eta ez diskrimitzailea ezartzeari eta merkataritza-hesi justifikaezinak ez aplikatzeari buruzko nazioarteko hitzarmenak sustatzea. Honen bitartez, beste politika batzuekin batera, nekazaritza- eta ingurugiro-politikak integratzearen prozesua erraztu egingo litzateke, batak besteari babes emateko moduan;

    c)

    Nazio, lurralde eta nazioarte mailan sistemak eta sareak eratzea eta sendotzea nekazaritzaren eta ingurugiroaren egoeraren arteko elkarreragina hobeto ulertzeko, ekologikoki arrazionalak diren teknologiak zehazteko eta datu-iturrien, politiken eta analisirako tekniken eta bitartekoen trukea errazteko.

 

Aplikatzeko bitartekoak:

a)

Gastuen finantzazioa eta ebaluazioa:

 

 

  1. Biltzarreko idazkaritzak programa hau aurrera eramateko jarduerak gauzatzeko urteko (1993-2000) batez besteko gastua 3.000 milioi dolarrekoa izango dela balioztatu du, nazioarteko komunitateak dohaintza moduan edo mesede moduan emango dituen 450 milioi inguru barne. Kalkulu horiek adierazleak eta gutxi gorabeherakoak dira eta gobernuek ez dituzte aztertu. Benetako gastuak eta finantza-baldintzak, emakidunak ez direnak barne, beste batzuen artean gobernuek gauzatzeko aukeratutako estrategien eta berariazko programen araberakoak izango dira.

 

b)

Bitarteko zientifikoak eta teknologikoak:

 

 

  1. Gobernuek, dagokien mailan eta nazioarteko eta gobernuz kanpoko erakunde eskudunen babesarekin, elikagaien ekoizpena eta elikadura-segurtasuna, biltegiratzea, ekoizpenaren zaintza eta banaketa hobetzeko teknologiak aplikatzen lagundu beharko liekete familiei eta nekazaritza komunitateei.

 

c)

Giza baliabideen garapena:

 

 

  1. Gobernuek, dagokien mailan eta nazioarteko eta lurraldeko erakunde eskudunen babesarekin, ondorengoa egin beharko lukete:

    a)

    Tokian tokiko ekonomistak, planifikatzaileak eta analistak erakartzea eta trebatzea, nazio eta nazioarte mailako politikak aztertzeari ekiteko eta nekazaritza-jasangarrirako esparrua finkatzeko;

    b)

    Emakumeak lurrak eskuratzeko aukera izan dezan neurri juridikoak hartzea eta nekazaritzaren garapenean izan behar duen parte-hartzeari buruzko aurreiritziak gainditzea.

 

d)

Gaitasuna areagotzea:

 

 

  1. Gobernuek, dagokien mailan eta nazioarteko eta lurraldeko erakunde eskudunen babesarekin, nekazaritza ministerioa, baliabide naturalak eta planifikazioa sendotu beharko lituzkete.

 

 

 

B. Herriak parte har dezan lortzea eta nekazaritza jasangarrirako giza baliabideen garapena sustatzea

Ekintzarako oinarriak:

 

  1. Atal honetan politika eta baliabideen kudeaketa integratua uztartzen dira. Komunitatea baliabide batzuen menpe bizi da eta baliabide horien gainean zenbat eta kontrol handiagoa egin, orduan eta handiagoa izango da giza baliabideak garatzeko pizgarria. Era berean, gobernuek epe luzeko eta laburreko baldintzak indargabetuko lituzketen bitarteko arau-emaileak promulgatu beharko lituzkete. Hau norbera bere kabuz aritzeko ahalmena sustatzean, lankidetzan, informazioaren horniketan eta erabiltzaileen erakundeen babesean zentratuta bideratu beharko litzateke. Honela, atal hauek nabarmendu beharko lirateke: kudeaketa-motak; baliabideen ustiapena aldatuko luketen hitzarmenak; lurraren, uraren eta basoen erabilerarekin harremana duten eskubideak eta betebeharrak; merkatuen eta prezioen funtzionamendua eta informaziora, kapitalera eta sargaietara sarbidea. Honek trebatzeko eta gaitasuna areatzeko eskatzen du garapen jasangarria lortzeko jardueretan ardura gehiago hartu ahal izateko 2/.

 

Helburuak:

 

  1. Programa-arlo honen helburuak ondorengoak dira:

    a)

    Bereziki emakumeek, gazteek, herrialde indigenek, tokian tokiko komunitateek eta lur-jabe txikiek eta herriak eta herri mailako erakundeek nekazaritza eta landa-garapen jasangarrien alorretan duten parte-hartzearen garrantziaz jendearengan kontzientzia areagotzea;

    b)

    Nekazaritzako guneetako biztanleek –bereziki emakumeek, lur-jabe txiki diren nekazariek, lurrik gabeko baserritarrek eta herrialde indigenenek– nekazaritzako eta basoko baliabideak eta baliabide hidrikoak, teknologia eta produktuen finantzazioa, merkaturatzea, lanketa eta banaketa behar bezala eskuratzeko aukera egokiak izan ditzaten arduratzea;

    c)

    Nekazaritzako herri mailako erakundeen barruko kudeaketa eta ahalmena eta hedapen-zerbitzuak sendotzea eta garatzea eta komunitatean oinarrizko mailan erabakiak hartzeko gunea deszentralizatzea.

 

Arretako komatxoak

2/ Programa-arlo honetako arazo batzuk  8. atalean (Ingurugiroaren integrazioa eta erabakiak hartzeko uneko garapena) eta 38. atalean (Garapen bidean dauden herrialdeetan nazioaren gaitasuna areagotzeko nazio mailako mekanismoak eta nazioarteko lankidetza) aipaturik daude.

 

Jarduerak:

a)

Kudeaketa-jarduerak:

 

 

  1. Gobernuek, dagokien mailan eta nazioarteko eta lurraldeko erakunde eskudunen babesarekin, ondorengoa egin beharko lukete:

    a)

    Nekazaritza-hedadurako zerbitzuak eta nekazaritzako zerbitzuak eta erakundeak hobetzea eta garatzea eta baliabide naturalen antolaketarako eta elikadura-segurtasuna lortzeko jarduerak gauzatzea, bizirauteko nekazaritzaren eta labore komertzialen nekazaritzaren inguruko beharrak kontuan hartuta;

    b)

    Lurreko, uretako eta basoko baliabideak errazago eskura daitezen lortzeko dauden neurriak aztertzea eta berriro bideratzea eta emakumeei eta talde gutxietsiei eskubideen berdintasuna bermatzea. Horretarako ahalegin berezia egin beharko litzateke nekazaritzako herrialdeetan, herrialde indigenetan eta tokian tokiko komunitateetan;

    c)

    Lurren eta pertsonen eta komunitateen inguruko tituluak, eskubideak eta ardurak argi esleitzea, nekazaritzako baliabideetan inbertsioak sustatzeko;

    d)

    Nekazaritzaren garapenerako deszentralizazio-politiken inguruko arauak sortzea, nekazaritzako erakundeak berrantolatuz eta sendotuz;

    e)

    Hedatzearen, trebatzearen, prezioak finkatzearen, sargaiak banatzearen, kredituaren eta zerga-ordainketen inguruko politikak lantzea, beharrezkoak diren pizgarriak sortzeko eta pobreek produkzioa laguntzeko zerbitzuak eskura izateko;

    f)

    Babes- eta trebakuntza-zerbitzuak eskaintzea ondorengoa kontuan hartuta: baldintzen aldaera eta lekuaren araberako nekazaritza-jarduerak; tokian tokiko nekazaritzako sargaien erabilera egokia eta kanpoko sargaien ahalik eta erabilera txikiena; tokian tokiko baliabide naturalen ahalik eta erabilera handiena eta energia-iturri berriztagarrien kudeaketa eta, azkenik, nekazaritza mota desberdinei buruzko informazioa trukatzeko sistemen ezarpena.

 

b)

Datuak eta informazioa:

 

 

  1. Gobernuek, dagokien mailan eta nazioarteko eta lurraldeko erakunde eskudunen babesarekin, ondorengo gai hauei buruzko informazioa bildu, aztertu eta banatu beharko lukete: giza baliabideak, gobernuen zeregina, gizartearen berrikuntzaren barruan tokian tokiko komunitateak eta gobernuz kanpoko erakundeak eta nekazaritzaren garapenerako estrategiak.

 

c)

Nazioarte eta lurralde mailan lankidetza eta koordinazioa:

 

 

  1. Nazioarteko eta lurraldeko erakunde eskudunen ondorengoa egin beharko lukete:

    a)

    Gobernuz kanpoko erakundeekin egiten dituzten jarduerak sendotzea ondorengoa lortzeko: herriaren parte-hartzeari eta herri mailako erakundeei buruzko informazioa biltzea eta hedatzea, garapen parte-hartzailerako metodoak probatzea, giza baliabideen garapenerako formazioa eta hezkuntza bultzatzea eta nekazaritzako erakundeen kudeaketa-egiturak sendotzea;

    b)

    Eskuratzeko moduan dagoen informazioa gobernuz kanpoko erakundeen bidez zabaltzen laguntzea eta nazioarteko nekazaritza-sare ekologikoa sustatzea, balio ekologikoa duten nekazaritza-moduen aplikazioa eta garapena bizkortzeko.

 

Gauzatzeko bideak:

a)

Gastuen finantzazioa eta ebaluazioa:

 

 

  1. Biltzarreko idazkaritzak programa hau aurrera eramateko jarduerak gauzatzeko urteko (1993-2000) batez besteko gastua 4.400 milioi dolarrekoa izango dela balioztatu du, nazioarteko komunitateak dohaintza moduan edo mesede moduan emango dituen 650 milioi inguru barne. Kalkulu horiek adierazleak eta gutxi gorabeherakoak dira eta gobernuek ez dituzte aztertu. Benetako gastuak eta finantza-baldintzak, emakidunak ez direnak barne, beste batzuen artean gobernuek gauzatzeko aukeratutako estrategien eta berariazko programen araberakoak izango dira.

 

b)

Bitarteko zientifikoak eta teknologikoak:

 

 

  1. Gobernuek, dagokien mailan eta nazioarteko eta lurraldeko erakunde eskudunen babesarekin, ondorengoa egin beharko lukete:

    a)

    Herriak garapenean eta nekazaritzako teknologien transferentzian parte har dezan bizkortzea, tokian tokiko jarduera eta ezagutza ekologikoak gehituz;

    b)

    Partaidetza-moduen, kudeaketa-estrategien eta tokian tokiko erakundeen inguruko ikerketa aplikatuen programak egitea.

 

c)

Giza baliabideen garapena:

 

 

  1. Gobernuek, dagokien mailan eta nazioarteko eta lurraldeko erakunde eskudunen babesarekin, administratzaile publikoei eta baliabideen erabiltzaile-taldeetako kideei heziketa teknikoa eta kudeaketari buruzkoa eman beharko liekete, herriak nekazaritzaren garapenean duen parte-hartzearen printzipioen, moduen eta onuraren inguruan.

 

d)

Gaitasuna areagotzea:

 

 

  1. Gobernuek, dagokien mailan eta nazioarteko eta lurraldeko erakunde eskudunen babesarekin, kudeaketa-estrategiak eta -mekanismoak eta kontabilitateko eta kontu-ikuskaritzako zerbitzuak jarri beharko lituzkete martxan, nekazaritzako herri mailako erakundeentzako eta giza baliabideen garapenerako erakundeentzako. Horrez gain, erabakiak hartzeko, diru-sarrerak lortzeko eta gastuetarako ardura administratiboak eta finantza-arduerak herri mailako agintarien esku utzi beharko lituzkete.

 

 

 

C. Nekazaritza-produkzioak eta laborantza-sistemak hobetzea, nekazaritzarako erabilera eta nekazaritzarako ez den erabilera dibertsifikatuz eta azpiegituraren garapenaren bidez

Ekintzarako oinarriak:

 

  1. Ezinbestekoa da nekazaritzako produkzioa biziagotzea oinarrizko produktuen etorkizuneko eskaerari erantzuteko eta bazterreko lurretara hedatzea eta ekosistema hauskorrak hartzea ekiditeko. Ingurugiroko tentsioengatik eta merkatuetako gorabeherengatik zaurgarritasuna areagotzen ari da, izan ere, kanpoko sargaien erabilera hazten ari da eta produkzio- eta laborantza-sistema espezializatuak garatzen ari dira. Beraz, ezinbestekoa da ekoizpen-sistemen dibertsifikazioaren bidez nekazaritzako ekoizpena areagotzea, tokian tokiko baliabideak erabiltzeko garaian ahalik eta eragingarritasun gehien lortzeko eta, era berean, ingurugiroko arriskuak eta arrisku ekonomikoak gutxienekora murrizteko. Nekazaritzako ustiapen-sistemen aplikazioa areagotu ezin daitekeen kasuetan, erabilerako beste aukera batzuk zehaztu eta garatu litezke, nekazaritzako ustiapenen barruan eta ustiapenetatik kanpo. Esate baterako aukerak hauek izan daitezke: familia-industria; basoko floraren eta faunaren ustiapena; akuakultura; arrantza-tokiak eta nekazaritzarekin zerikusirik ez duten jarduerak, adibidez herrixketan industria arineko produktuen fabrikazioa; nekazaritzako produktuen eraldaketa; agroindustria; olgeta-jarduerak eta turismoa.

 

Helburuak:

 

  1. Programa-arlo honen helburuak ondorengoak dira:

    a)

    Nekazaritza-produktibitatea era jasangarrian hobetzea; dibertsifikazioa, eragingarritasuna, elikadura-segurtasuna eta nekazaritzako diru-sarrerak areagotzea eta, era berean, ekosistemarentzat kaltegarriak diren arriskuak ahalik eta gehien gutxitu daitezen arduratzea;

    b)

    Nekazariek beren kasa moldatzeko ahalmena areagotzea, nekazaritzaren azpiegitura garatzeko eta hobetzeko eta nekazaritzako produkzio- eta ustiapen-sistema integratuetarako ekologikoki arrazoizkoak diren teknologien transferentzia errazteko. Teknologia horien artean ondorengoak sartuko lirateke: tokian tokiko teknologiak eta prozesu biologiko eta ekologikoen ustiapen jasangarriko teknologiak; azken hauen barruan egongo lirateke agrosilbikultura, basoko fauna eta floraren kontserbazio eta antolaketa jasangarria, akuakultura, barruko uretako arrantza eta zooteknia;

    c)

    Nekazaritzaren alorrean eta alor horretatik kanpo lanerako aukerak sortzea, bereziki behartsuentzako eta bazterreko inguruetan bizi diren biztanleentzako, beste gauza batzuen artean lur lehorretan irauteko aukerako proposamenak kontuan hartuta.

 

Jarduerak:

a)

Kudeaketa-jarduerak:

 

 

  1. Gobernuek, dagokien mailan eta nazioarteko eta lurraldeko erakunde eskudunen babesarekin, ondorengoa egin beharko lukete:

    a)

    Nekazaritzaren sektorearen familien artean nekazaritza-kudeaketako teknologia integratuak garatzea eta hedatzea. Esate baterako teknologia hauek garatzea eta hedatzea: laboreen txandaketa, ongarri organikoen erabilera eta produktu agrokimikoak gutxiago erabiltzen dituzten beste teknika batzuk eta elikagai-iturriak ustiatzeko eta kanpoko sargaiak eraginkortasunez erabiltzeko teknikak. Era berean, hondakinak eta azpiproduktuak erabiltzeko eta uzten aurretik eta ondoren izango dituzten galerak aurreikusteko teknikak hobetu beharko lituzkete. Atal honetan, bereziki, emakumearen lana kontuan hartu beharko litzateke;

    b)

    Nekazaritzaren alorretik kanpo lanerako aukerak sortzea, nekazaritza-prozesatzeko unitate pribatu txikien, nekazaritza-zerbitzuetarako zentroen eta azpiegitura konexuak hobetzearen bidez;

    c)

    Herri mailan lortutako inbertsio-kapitalen baliabideak erabiltzen dituzten nekazaritzako finantza-sareak sustatzea eta hobetzea;

    d)

    Sargaiak eta nekazaritza-zerbitzuak eskuratzeko eta nazio eta herri mailako merkatuetara erraz sartzeko beharrezkoa den nekazaritzako-azpiegitura ematea eta elikagaien galerak gutxitzea;

    e)

    Nekazaritzako azterketak, teknologia egokien proba praktikoak eta nekazaritzako komunitateekin elkarrizketak martxan jartzea eta jarduera hauei eustea, zailtasunak eta oztopoak zein diren jakiteko eta konponbidea aurkitzeko;

    f)

    Nekazaritza eta silbikultura alorretako eta baliabide hidrikoen eta arrantza-tokien alorretako jardueren integrazio ekonomikorako aukerak aztertzea eta zehaztea. Gainera, baliabideak ustiatzeko modu gisa, basoen antolaketa bizkortzeko eta nekazariek (nekazaritza-silbikultura) zuhaitzak landatzeko beharrezkoak diren neurri eragingarriak hartzea.

 

b)

Datuak eta informazioa:

 

 

  1. Gobernuek, dagokien mailan eta nazioarteko eta lurraldeko erakunde eskudunen babesarekin, ondorengoa egin beharko lukete:

    a)

    Berrikuntza teknikoek eta pizgarriek familien diru-sarreran eta nekazarien ongizatean dituzten ondorioak aztertzea;

    b)

    Nekazaritzakoak diren eta ez diren programak martxan jartzea eta sostengatzea, tokian tokiko ezagutzak biltzeko eta erregistratzeko.

 

c)

Lankidetza eta koordinazioa nazioarte eta lurralde mailan:

 

 

  1. Nazioarteko erakundeek –esaterako FAOk–, NGNFk, nekazaritzako nazioarteko ikerketa-zentroek –esaterako GCIAIk– eta lurralde mailako zentroek munduko agroekologia-sistema nagusiak ebaluatu beharko lituzkete eta, horrez gain, beren hedadura, ezaugarri ekologikoak eta sozioekonomikoak, hondatzeko dagoen aukera eta bere produkziorako potentziala ere ebaluatu beharko lituzke. Horrek teknologien garapenerako eta trukerako eta ikerketen inguruko lurraldeko lankidetzarako oinarri gisa balio dezake.

 

Gauzatzeko bideak:

a)

Gastuen finantzazioa eta ebaluazioa:

 

 

  1. Biltzarreko idazkaritzak programa hau aurrera eramateko jarduerak gauzatzeko urteko (1993-2000) batez besteko gastua 10.000 milioi dolarrekoa izango dela balioztatu du, nazioarteko komunitateak dohaintza moduan edo mesede moduan emango dituen 1.500 milioi inguru barne. Kalkulu horiek adierazleak eta gutxi gorabeherakoak dira eta gobernuek ez dituzte aztertu. Benetako gastuak eta finantza-baldintzak, emakidunak ez direnak barne, beste batzuen artean gobernuek gauzatzeko aukeratutako estrategien eta berariazko programen araberakoak izango dira.

 

b)

Bitarteko zientifikoak eta teknologikoak:

 

 

  1. Gobernuek, dagokien mailan eta nazioarteko eta lurraldeko erakunde eskudunen babesarekin, ondorengo ikerketa-sistemak sendotu beharko lituzkete: alde batetik, ezaugarri berezi eta agroekologiko desberdineko guneak dituzten lurraldeetako nekazaritza-produkzioaz arduratzen direnak; bestetik, areagotzearen, dibertsifikazioaren eta barruko eta kanpoko sargai maila desberdinen analisi konparatiboak barne hartzen dituztenak.

 

c)

Giza baliabideen garapena:

 

 

  1. Gobernuek, dagokien mailan eta nazioarteko eta lurraldeko erakunde eskudunen babesarekin, ondorengoa egin beharko lukete:

    a)

    Eskolatze akademikoaren eta ez akademikoaren bidez, nekazarien eta nekazaritzako komunitateen hezkuntza- eta lanbide-heziketa sustatzea;

    b)

    Nekazaritza-zerbitzuen tekniken eta eskala txikian nekazaritzako prozedura-tekniken alorretan, enpresaburuei, gerenteei, bankariei eta merkatariei zuzendutako kontzientzia hartzeko eta trebatzeko programak martxan jartzea.

 

d)

Gaitasuna areagotzea:

 

 

  1. Gobernuek, dagokien mailan eta nazioarteko eta lurraldeko erakunde eskudunen babesarekin, ondorengoa egin beharko lukete:

    a)

    Antolatzeko beren ahalmena hobetzea, nekazaritzarekin harremana ez duten jardueren eta nekazaritzako industriaren garapenaren inguruko auziez eztabaidatzeko;

    b)

    Kreditu-zerbitzuak eta nekazaritzako azpiegiturak hedatzea, produktuen lanketarekin, garraioarekin eta merkaturatzearekin harremanetan.

 

 

D. Lurreko baliabideen planifikazioa eta nekazaritzarako informazioa eta hezkuntza

Ekintzarako oinarriak:

 

  1. Lurzoruaren ustiapen irrazionala eta kontrolik gabea lurreko baliabideen degradazioaren eta pobretzearen arrazoi nagusietako bat da. Gaur egun lurrari ematen zaion erabilerak ez ditu aintzat hartzen benetako aukerak, sostengurako oinarriak, lurren baliabideen mugak eta espazioan duen aniztasuna. Egun munduan 5.400 milioi biztanle bizi dira eta mende amaierarako 6.250 milioi izango direla kalkulatu da. Hazten ari den populazioaren beharrei erantzuteko elikagaien ekoizpena areagotzeko beharrak izugarri handiagotuko du baliabide natural guztien gain –lurreko baliabideak barne– egiten den presioa.
  2. Pobrezia eta desnutrizioa endemikoak dira lurralde askotan.

 

Nekazaritzako eta ingurugiroko baliabideen suntsiketa eta degradazioa arazo larriak dira. Baliabide hidrikoen eta lurreko baliabideen ekoizpena areagotzeko eta kontserbatzeko teknikak erabiltzen dira dagoeneko, baina ez dira aplikatzen era zabalean eta sistematikoan. Lur bakoitzean eta gune klimatiko bakoitzean jasangarriak diren produkzio-sistemak eta lurraren erabilerak zein diren zehazten lagunduko duen ikuspegi sistematikoa behar da; horrez gain, ikuspegi horren barruan ikuspegi hori aplikatzeko beharrezkoak diren mekanismo ekonomikoak, sozialak eta instituzionalak sartu beharko lirateke 3/.
Arretako komatxoak

3/ Atal honetako gai batzuk 10. atalean (Lurreko baliabideak planifikatzeko eta antolatzeko ikuspegi integratua) daude aztertuta.

 

Helburuak:

 

  1. Programa-arlo honen helburuak hauek dira:

    a)

    Planifikazio-prozedurak bateratzea, nekazariek planifikazio-prozesuan parte har dezaten lortzea, lurren baliabideei buruzko datuak biltzea, datu-baseak sortzea eta martxan jartzea, antzeko ahalmena duten lurren guneak definitzea eta baliabideen ustiapen eragingarria eta ekologikoki arrazionala sustatzen dituzten mekanismoak sortzeko kontuan hartu behar diren baliabideen inguruko arazoak eta balioak zehaztea;

    b)

    Nazio eta herri mailan nekazaritzako planifikaziorako erakundeak sortzea lehentasunak finkatzeaz, baliabideak bideratzeaz eta programak gauzatzeaz ardura daitezen.

 

Jarduerak:

a)

Kudeaketa-jarduerak:

 

 

  1. Gobernuek, dagokien mailan eta nazioarteko eta lurraldeko erakunde eskudunen babesarekin, ondorengoa egin beharko lukete:

    a)

    Nazio eta herri mailan, nekazaritzako lurren eta lurreko baliabideen erabileraren inguruko planifikaziorako, antolaketarako, heziketarako eta informaziorako jarduerak sortzea eta sendotzea;

    b)

    Barruti eta herrixka mailan nekazaritzako lurretako baliabideen planifikaziorako, antolaketarako eta kontserbaziorako taldeak sortzea eta talde horiei eustea, arazoak zehazten, konponbide teknikoak eta kudeaketako konponbideak lantzen eta proiektuak gauzatzen laguntzeko.

 

b)

Datuak eta informazioa:

 

 

  1. Gobernuek, dagokien mailan eta nazioarteko eta lurraldeko erakunde eskudunen babesarekin, ondorengoa egin behar lukete:

    a)

    Ahal den neurrian ondorengoari buruzko informazioa biltzea, etengabe behatzea, eguneratzea eta hedatzea: alde batetik, baliabide naturalen ustiapena eta bizi-baldintzak, klima, faktore hidrikoak eta lurrarekin harremana duten faktoreak; eta, bestetik, lurraren erabilera, landare-estalkiaren eta animalia espezieen banaketa, basoko landareen erabilera, produkzio-sistemak eta beren errendimendua, gastuak eta prezioak eta nekazaritzako lurren eta lur hauen ondokoen erabileran eragina duten alde soziala eta kulturala;

    b)

    Informazioa zabaltzeko, eztabaidak sustatzeko eta kudeaketa-taldeen trebakuntza suspertzeko programak martxan jartzea.

 

c)

Lankidetza eta koordinazioa nazioarte eta lurralde mailan:

 

 

  1. Nazio Batuetako organismoek eta lurraldeetako erakunde eskudunek ondorengoa egin beharko lukete:

    a)

    Nazioarteko, lurraldeko eta azpilurraldeko lan-talde teknikoak sendotzea edo talde berriak sortzea. Talde hauei espresuki ondorengoa sustatzeko jarritako mandatuak eta aurrekontuak esleitu beharko litzaizkieke: nekazaritzako lurren baliabideen ustiapen integratua, planifikazioa, datuen bilketa, ekoizpenaren simulazio-ereduen hedapena eta alor honi buruzko informazioaren hedapena;

    b)

    Nazioarte mailan onargarriak diren metodologiak sortzea, datu-baseak ezartzeko, lurren erabilera deskribatzeko eta era askotako helburuak optimizatzeko.

 

Gauzatzeko bideak:

a)

Gastuen finantzazioa eta ebaluazioa:

 

 

  1. Biltzarreko idazkaritzak programa hau aurrera eramateko jarduerak gauzatzeko urteko (1993-2000) batez besteko gastua 1.700 milioi dolarreko izango dela balioztatu du, nazioarteko komunitateak dohaintza moduan edo mesede moduan emango dituen 250 milioi inguru barne. Kalkulu horiek adierazleak eta gutxi gorabeherakoak dira eta gobernuek ez dituzte aztertu. Benetako gastuak eta finantza-baldintzak, emakidunak ez direnak barne, beste batzuen artean gobernuek gauzatzeko aukeratutako estrategien eta berariazko programen araberakoak izango dira.

 

b)

Bitarteko zientifikoak eta teknologikak:

 

 

  1. Gobernuek, dagokien mailan eta nazioarteko eta lurraldeko erakunde eskudunen babesarekin, ondorengoa egin beharko lukete:

    a)

    Datu-baseak eta geografiako informazio-sistemak sortzea. Informazio horrek honetarako aukera eman behar du: nekazaritzaren inguruko informazio fisikoa, soziala eta ekonomikoa biltegiratzeko eta nabarmentzeko eta gune ekologikoak eta garapenerako guneak definitzeko;

    b)

    Lurren unitateentzako produkzio-sistemen eta lur egokien erabileraren konbinazioak aukeratzea, era askotako helburuen optimizazio-prozeduren bidez, eta horniketa-sistemak eta tokian tokiko komunitateen parte-hartzea sendotzea;

    c)

    Arro hidrografikoen eta landutako azaleren alorretan planifikazio integratua sustatzea lurren galera gutxitzeko eta gainazaleko eta lur azpiko baliabide hidrikoak kutsadura kimikotik babesteko.

 

c)

Giza baliabideen garapena:

 

 

  1. Gobernuek, dagokien mailan eta nazioarteko eta lurraldeko erakunde eskudunen babesarekin, ondorengoa egin beharko lukete:

    a)

    Nazio, barruti eta herrixka mailan profesionalak eta planifikazio-taldeak trebatzea, ikastaro akademikoen eta ez akademikoen, bidaien eta elkarreraginaren bidez;

    b)

    Nekazaritzako lurren erabilerarekin eta antolaketarekin harremana duten politikari, garapenari eta ingurugiroari buruzko auzien inguruan, alor guztietan eztabaidak sortzea, komunikabideen, hitzaldien eta mintegien programen bidez.

 

d)

Gauzatzeko bideak:

 

 

  1. Gobernuek, dagokien mailan eta nazioarteko eta lurraldeko erakunde eskudunen babesarekin, ondorengoa egin beharko lukete:

    a)

    Nazio, barruti eta herrixka mailan, lurren baliabideen kartografia- eta planifikazio-unitateak sortzea, erakundeen eta diziplinen artean eta gobernuen eta pertsonen artean lotura eta koordinazio-puntu gisa balio dezaten;

    b)

    Gobernuko eta nazioarteko erakundeak sortzea eta sendotzea, nekazaritzako baliabideen ikerketaz, antolaketaz eta ustiapenaz arduratzeko. Horrez gain, esparru juridikoa arrazionalizatzea eta sendotzea eta ekipo eta laguntza teknikoa eskaintzea.

 

 

 

E. Lurrak kontserbatzea eta birgaitzea

Ekintzarako oinarriak:

 

  1. Lurren degradazioa garatutako herrialde askok eta garapen bidean dauden herrialde askok aurre egin beharreko ingurugiro-arazo garrantzitsuena da. Lurren higadura nahiko arazo larria da garapen bidean dauden herrialdeetan eta, bestalde, gatzitzea, uholdeak, lurzoruaren kutsadura eta lurren emankortasunaren galera areagotzen ari dira herrialde guztietan. Lurren degradazioa larria da, populazioa handitzen ari den unean eta elikagai, zuntz eta erregai gehiago ekoizteko lurren eskaera areagotzen ari den unean gune handien produktibitatea gutxitzen ari delako. Lurren degradazioaren aurka borroka egiteko hedatutako ahaleginek arrakasta mugatua izan dute orain arte, bereziki garapen bidean dauden herrialdeetan. Nazio eta lurralde mailan lurrak kontserbatzeko eta birgaitzeko programak behar dira, behar bezala eta epe luzera begira sortutakoak, eta, horrez gain, programarekin batera babes politiko segurua eta finantzazio egokia behar da. Lurren erabileraren planifikazioak eta bere zonifikazioak degradazioaren arazoari erantzuteko ekarpenak egin beharko lituzketen arren, berehala geldiarazi behar dira eta kontserbazio- eta birgaitze-programak jarri behar dira martxan gehien kaltetutako guneetan eta gune ahulenetan.

 

Helburuak:

 

  1. Programa-arlo honen helburuak ondorengoak dira:

    a)

    2000 urterako, dagokionaren arabera, lurreko baliabideei buruzko azterketa nazionalak martxan jartzea edo aztertzea. Azterketa hauetan atal hauei buruzko xehetasunak ere sartuko lirateke: lekua, hedadura eta lurren degradazio-maila;

    b)

    Programa eta politika zabalak prestatzea eta martxan jartzea ondorengoa lortzeko: degradatutako lurrak berreskuratzeko; arriskutan dauden guneak kontserbatzeko; lurren baliabideen planifikazio orokorra, antolaketa eta ustiapena hobetzeko eta nekazaritzaren garapen jasangarria lortzeko lurren emankortasuna kontserbatzeko.

 

Jarduerak:

a)

Gauzatzeko bideak:

 

 

  1. Gobernuek, dagokien mailan eta nazioarteko eta lurraldeko erakunde eskudunen babesarekin, ondorengoa egin beharko lukete:

    a)

    Alde batetik, lurren degradazioaren arrazoi fisikoak, sozialak eta ekonomikoak eta, bestetik, lurren antolaketa ezegokia eragiten dituzten lurrak eskuratzeko erregimena, merkataritza-sistema ezegokiak eta nekazaritzako prezioak finkatzeko sistemak ezabatzeko eta konpontzeko programak lantzea eta gauzatzea;

    b)

    Pizgarriak eta, hala behar denean eta ahal denean, baliabideak ematea, tokian tokiko komunitateek lurrak kontserbatzeko eta birsortzeko beren programak planifikatzen, gauzatzen eta mantentzen parte har dezaten;

    c)

    Gatzitzeak eta uholdeek degradatutako lurrak birgaitzeko programak prestatzea eta gauzatzea;

    d)

    Nekazaritzarako bideratuta era jasangarrian ustiatzeko aukera duten landu gabeko lurren etengabeko aprobetxamendurako programak prestatzea eta gautzatzea.

 

b)

Datuak eta informazioa:

 

 

  1. Gobernuek, dagokien mailan eta nazioarteko eta lurraldeko erakunde eskudunen babesarekin, ondorengoa egin beharko lukete:

    a)

    Aldian-aldian ikerketak egitea, beren lurren baliabideen hedadura eta egoera ebaluatzeko;

    b)

    Lurreko baliabideei buruzko datu-base nazionalak sortzea eta daudenak sendotzea. Datu-base hauetan zein lur dauden degradatuta, zein hedadura duten eta larritasuna zenbaterainokoa den eta arriskua duten guneak zein diren adierazi beharko da. Horrez gain, datu-basearekin harremanetan martxan jarritako kontserbazio- eta birgaitze-programen gorabeherak ebaluatzea;

    c)

    Tokian tokiko kontserbazio- eta birgaitze-jarduerei eta nekazaritzako ustiapen-sistemei buruzko informazioa biltzea eta kontserbatzea. Informazio honek ikerketa- eta hedatze-programentzako oinarri gisa balio beharko luke.

 

c)

Lankidetza eta koordinazioa nazioarte eta lurralde mailan:

 

 

  1. Nazio Batuetako organismoek, lurraldeko erakundeek eta gobernuz kanpoko erakunde eskudunek ondorengoa egin behar lukete:

    a)

    Lehentasuna duten kontserbazio- eta birgaitze-programak prestatzea. Programa hauen barruan gobernuei eta lurralde mailako erakundeei aholkularitza emateko zerbitzuek egon beharko lukete;

    b)

    Lurralde eta azpilurralde mailan sareak ezartzea, zientzialariek eta teknikariek esperientzia trukatzeko aukera izan dezaten, programak guztien artean egin ditzaten eta lurren kontserbazioari eta birgaitzeari buruzko teknologien artean arrakasta izan dutenak heda ditzaten.

 

Gauzatzeko bideak:

a)

Gastuen finantzazioa eta ebaluazioa:

 

 

  1. Biltzarreko idazkaritzak programa hau aurrera eramateko jarduerak gauzatzeko urteko (1993-2000) batez besteko gastua 5.000 milioi dolarrekoa izango dela balioztatu du, nazioarteko komunitateak dohaintza moduan edo mesede moduan emango dituen 800 milioi inguru barne. Kalkulu horiek adierazleak eta gutxi gorabeherakoak dira eta gobernuek ez dituzte aztertu. Benetako gastuak eta finantza-baldintzak, emakidunak ez direnak barne, beste batzuen artean gobernuek gauzatzeko aukeratutako estrategien eta berariazko programen araberakoak izango dira.

 

b)

Bitarteko zientifikoak eta teknologikoak:

 

 

  1. Gobernuek, dagokien mailan eta nazioarteko eta lurraldeko erakunde eskudunen babesarekin, baserriko familiez osatutako komunitateei leku bakoitzerako egokiak diren nekazaritzako ustiapenerako teknologiak eta sistemak ikertzen eta sustatzen lagundu beharko liekete. Teknologia eta sistema horiek, era berean, lurrak kontserbatzen eta birgaitzen eta nekazaritzako produkzioa –besteak beste kontserbazioari zuzendutako agrosilbikultura, terrazetako laborantza eta laborantza mistoa– areagotzen lagundu behar lukete.

 

c)

Giza baliabideen garapena:

 

 

  1. Gobernuek, dagokien mailan eta nazioarteko eta lurraldeko erakunde eskudunen babesarekin, langileei lursailei buruzko trebakuntza eta lurren erabiltzaileei kontserbaziorako eta birgaitzeko tokian tokiko tekniken eta teknika modernoen erabilerari buruzko trebakuntza eman behar liekete. Horrez gain, hedapen lanak gauzatzen dituzten langileentzako eta lurren erabiltzaileentzako prestakuntza-zentroak sortu beharko lituzkete.

 

d)

Gaitasuna areagotzea:

 

 

  1. Gobernuek, dagokien mailan eta nazioarteko eta lurraldeko erakunde eskudunen babesarekin, ondorengoa egin beharko lukete:

    a)

    Ikerketa-erakunde nazionalen gaitasuna garatzea eta sendotzea, lurren erabiltzaileen baldintza fisikoentzako eta sozioekonomikoentzako egokiak diren kontserbazio- eta birgaitze-jarduera eragingarriak zehazteko eta aplikatzeko;

    b)

    Lurrak kontserbatzeko eta birgaitzeko politika, estrategia eta programa guztiak martxan dauden programa konexuekin, ingurugiroan eragiteko ekintza-programa nazionalekin, oihan tropikaletako ekintza-planarekin eta garapenerako programa nazionalekin batera koordinatzea.

 

 

F. Elikagaien produkzio jasangarrirako eta nekazaritzaren garapen jasangarrirako egokia den ura

 

  1. Programa-arlo hau 18. ataleko (Ur gezatako baliabideen horniketa eta kalitatea babestea) zatia da.

 

Azken eguneratzea: 2011/05/18