a)

Garapen jasangarrirako adierazleak eratzea:

1. Herrialdeek, nazio mailan, eta gobernuarteko eta gobernuz kanpoko herrialdeek, nazioarte mailan, garapen jasangarriaren adierazleen kontzeptua garatu beharko lukete, identifikadore horiek ezartzeko. Bigarren mailako kontuetan eta, besterik ezean, nazio mailako kontuetan hainbat adierazle geroz eta gehiago erabil daitezen sustatzeko, ezinbestekoa da Nazio Batuen Estatistika bulegoa adierazleak ezartzeaz arduratzea, gai horren inguruan geroz eta esperientzia gehiago dagoela aprobetxatuz.

b)

Garapen jasangarrirako adierazleak mundu mailan erabil daitezen sustatzea:

1. Nazio Batuen erakunde eta organo egokiek, nazioarteko gobernuetako, gobernuarteko eta gobernuz kanpoko erakundeekin elkarlanean, garapen jasangarriaren adierazle-multzo egokia eta beren nazio eskumenetik kanpo dauden inguruekin –ozeanoekin, goiko atmosferarekin eta lurraz haraindiko espazioarekin– lotura duten adierazleak erabili beharko lituzkete. Nazio Batuen sistemako organoek eta organismoek, interesa duten gainerako erakundeekin koordinaturik, aholkuak eman ditzateke, batetik, nazio, lurralde eta mundu mailan adierazleak batera garatzeko eta, bestetik, guztientzako eskura dauden txosten eta datu-base komunetan, nazioartean erabiltzeko adierazle horien multzo egokia sartzeko, nazioko subiranotasunarekin lotura duten gaiei lotuta.

c)

Datuen bilketa eta erabilera hobetzea:

1. Herrialdeek eta, hala eskatzen dutenean, nazioarteko erakundeek ingurugiroari, baliabideei eta garapenari buruzko datuen inbentarioa egin beharko lukete, garapen jasangarria kudeatzeko, nazio eta mundu mailako lehentasunak oinarri hartuta. Halaber, akatsak zehaztu beharko lituzkete eta konpontzeko jarduerak antolatu beharko lituzkete. Nazio Batuen sistemako organoen eta erakundeen barruan eta nazioarteko erakunde egokien barruan ezinbestekoa da datuak eskuratzeko jarduerak sendotzea. Jarduerak sendotu beharko lituzketen erakunde horien artean Mundu mailako Jagolaritza eta Mundu mailako Jagolaritza Metereologikoa egongo lirateke, eta, bereziki, ondorengo gaietako jarduerak sendotu beharko lituzkete: hirietako airea, ur geza, lurreko baliabideak (horien artean basoak eta artzaintzarako lurrak), desertifikazioa, beste habitat batzuk, lurren degradazioa, dibertsitate biologikoa, ozeanoak eta goiko atmosfera. Herrialdeek eta nazioarteko erakundeek datuak biltzeko teknika berriak erabili beharko lituzkete, satelite bidezko telebehaketa barne. Garapenari buruzko datuak biltzeko jarduerak indartzeaz gain, ezinbestekoa da hainbat faktoreri –esate baterako, demografiari, urbanizazioari, pobreziari, osasunari eta baliabideak eskuratzeko eskubideari– eta talde bereziei –hala nola, emakumeei, herrialde indigenei, gazteei, haurrei eta minusbaliatuei– eta ingurugiroaren gaiekin dituzten harremanei kasu berezia egitea.

d)

Datuak ebaluatzeko eta aztertzeko moduak hobetzea:

1. Nazioarteko erakunde eskudunek gomendio praktikoak landu beharko lituzkete nazio eta nazioarte mailan datuak era koordinatuan eta bateratuan biltzeko eta ebaluatzeko. Datuen eta informazioaren nazioko eta nazioarteko zentroek datuak biltzeko sistema iraunkorrak eta zehatzak jarri beharko lituzteke eta informazio geografikoko sistemak, adituen sistemak, ereduak eta datuak ebaluatzeko eta aztertzeko beste hainbat teknika erabili beharko lituzkete. Neurri horiek bereizleak izango dira, izan ere etorkizunean ezinbestekoa izango da satelite bidez lortutako datu guztiak prozesatzea. Garatutako herrialdeek, nazioarteko erakundeek eta sektore pribatuak batez ere garapen bidean dauden herrialdeekin elkarlana egin beharko lukete, azken herrialde horiek hala eskatuz gero, teknologiak eta ezagutzak eskuratzeko aukera errazteko.

e)

Informazioko esparru zabala eratzea:

1. Gobernuek ingurugiroari eta garapenari buruzko informazioa sar dadin lortzeko nazio mailan beharrezkoak diren aldaketak egiteko aukera aztertu beharko lukete. Nazioarte mailan, ezinbestekoa da ingurugiroa ebaluatzeko jarduerak sendotzea eta garapenaren joerak zehazteko ahaleginekin koordinatzea.

f)

Informazio tradizionala hedatzeko gaitasuna sendotzea:

1. Nazioarteko erakundeen laguntzarekin, herrialdeek babeserako mekanismoak ezarri beharko lituzkete, ingurugiroaren eta baliabide jasangarrien antolaketan, tokian tokiko komunitateei eta baliabideen erabiltzaileei, hala dagokienean, ezagutza eta ikuspegi tradizional eta autoktonoak aplikatzeko behar dituzten informazioa eta metodoak emateko. Horrek berebiziko garrantzia dauka nekazaritzako eta hiriko herrialdeetan eta indigenen, emakumeen eta gazteen taldeetan.

a)

Gastuen finantzazioa eta ebaluazioa:

1. Biltzarreko idazkaritzak programa hau aurrera eramateko jarduerak gauzatzeko urteko (1993-2000) batez besteko gastua 1.900 milioi dolarrekoa izango dela balioztatu du eta nazioarteko komunitateak dohaintza moduan edo mesede moduan emango ditu. Kalkulu horiek adierazleak eta gutxi gorabeherakoak dira eta gobernuek ez dituzte aztertu. Benetako gastuak eta finantza-baldintzak, emakidunak ez direnak barne, beste batzuen artean gobernuek gauzatzeko aukeratutako programen araberakoak izango dira.

b)

Bitarteko instituzionalak:

1. Nazio eta nazioarte mailan, ez dago gaitasun instituzionalik ingurugiroa eta garapena integratzeko eta adierazle egokiak eratzeko. Nabarmen sendotu beharko dira dauden erakundeak, esate baterako Ingurugiroa Behatzeko Munduko Sistema (GEMS) eta Munduko baliabideei buruzko datu-basea (GRID) NBIPren barruan eta Mundu mailako Jagolaritzaren sistema nagusiaren barruko erakunde batzuk. Mundu mailako Jagolaritza funtsezko elementua izan da ingurugiroarekin harremana duten datuentzako. Hainbat organismoren garapenari buruzko datu-baseekin lotura duten programak dauden arren, beren artean ez daude behar bezala koordinaturik. Nazio Batuen sistemako organismoen eta erakundeen garapenari buruzko datuekin lotura duten jarduerak eragingarritasun gehiagorekin koordinatu beharko lirateke, agian "garapena behatzeko" mekanismo baliokideen eta osagarrien bidez. Mekanismo hori eta Mundu mailako Jagolaritza Nazio Batuen bulego egoki baten bidez koordinatu beharko lirateke, ingurugiroaren eta garapenaren arazoak guztiz integra daitezen zaintzeko.

c)

Bitarteko zientifikoak eta teknologikoak:

1. Teknologien transferentziari dagokionez, informazioaren eta datu-bilketaren bilakaera azkarrarekin, beharrezkoa da teknologia horiek azkar eta etengabe transferitzeko gidalerroak eta mekanismoak lantzea, bereziki garapen bidean dauden herrialdeetan. Hori 34. atalaren (Teknologia ekologikoki arrazionalaren transferentzia, lankidetza eta gaitasuna areagotzea) arabera eta jendea datuen erabileran trebatzeko egin beharko litzateke.

d)

Giza baliabideen garapena:

1. Trebakuntza eskaini beharko litzateke alor eta maila guztietan, bereziki garapen bidean dauden herrialdeetan. Trebakuntza horren barruan datuen bilketa, ebaluazioa eta lanketan parte hartzen duten pertsonen trebakuntza teknikoa eta erabakiak hartzeaz arduratzen direnei informazio hori erabiltzeko laguntza sartuko lirateke.

e)

Gaitasuna areagotzea:

1. Herrialde guztiek, bereziki garapen bidean dauden herrialdeek, erabakiak hartzeko prozesuetan behar dituzten datuak eragingarritasun gehiagorekin biltzeko, gordetzeko, antolatzeko, ebaluatzeko eta erabiltzeko gaitasuna sendotu egin beharko lukete, nazioarteko babesarekin.

a)

Erabakiak hartzeko prozesuan erabili daitekeen informazioa sortzea:

1. Herri, probintzia, nazio eta nazioarte mailan, herrialdeek eta nazioarteko erakundeek informazio-sistemak eta -zerbitzuak aztertu eta sendotu beharko lituzkete garapen jasangarriarekin harreman duten sektoreetan. Aurretik dagoen informazioa transforma dadin indar berezia egin behar da, informazio hori erabakiak hartzeko eta hainbat erabiltzaile-taldetara orientatzeko erabilgarriagoa izateko. Ebaluazio zientifikoak eta sozioekonomikoak planifikaziorako eta informazio publikorako informazio egoki bilaka daitezen mekanismoak eratu edo sendotu beharko lirateke. Gai horren inguruan, bitarteko elektronikoak eta ez-elektronikoak erabili beharko lirateke.

b)

Informazioa erabiltzeko arauak eta moduak eratzea:

1. Gobernuek gobernuarteko eta gobernuz kanpoko erakundeei laguntzeko aukera aztertu beharko lukete; laguntza hori informazioa herri, probintzia, nazio eta nazioarte mailan eragingarritasunez eta batera trukatzeko mekanismoak eratzeko ahaleginean eman beharko liekete. Horren barruan datu-motak, sarbidea eta hedapena eta komunikazioen elkarreragina berrikustea eta ezartzea sartuko lirateke.

c)

Informazio-iturriei buruzko datuak lantzea:

1. Nazio Batuen sistemako organoek eta erakundeek eta gobernuarteko eta gobernuz kanpoko beste erakundeek eskura dituzten iturriei buruzko informazioa eratu eta partekatu beharko lukete. Behar denaren arabera dauden programak, esate baterako Informazio Sistemen Koordinaziorako Kontsulta Batzordea (ISKKB) eta Ingurugiroaren Informaziorako Nazioarteko Sistema (INFOTERRA), aztertu eta sendotu egin beharko lirateke. Beste jardueretarako dagoen aukera zabalaren barruan, sareak eta koordinazioa sortzeko mekanismoak sustatu beharko lirateke, besteak beste, informazioa trukatzeko gobernuz kanpoko erakundeen akordioak eta garapen jasangarrirako proiektuei buruzko informazia trukatzeko jarduera emaileak. Sektore pribatuak esperientzia eta informazioa trukatzeko mekanismoak sendo ditzan bultzatu beharko litzateke.

d)

Sare elektronikoen formaziorako gaitasuna eratzea eta sendotzea:

1. Herrialdeek, nazioarteko erakundeek –horien artean Nazio Batuen sistemako organoek eta erakundeek– eta gobernuz kanpoko erakundeek lotura elektronikoak jartzeko ekimenak aprobetxatu beharko lituzkete, ondorengo egiteko: informazioaren trukea babesteko; datu-baseetara eta beste informazio-iturri batzuetara sarbidea emateko; helburu zabalagoak –esate baterako Agenda 21 gauzatzea– betetzeko komunikazioa errazteko; gobernuarteko negoziazioak errazteko; garapen jasangarriko konbentzioak eta neurriak berrikusteko; alerta ekologikoak transmititzeko eta datu teknikoak transferitzeko. Halaber, erakunde horiek hainbat sare elektronikoren arteko interkonexioa eta komunikazioko arau egokien eta protokoloen erabilera erraztu beharko lituzkete, komunikazio elektronikoen truke gardenerako. Hala behar den kasuetan, teknologia berriak sortu beharko lirateke eta teknologia horien erabilera sustatu beharko litzateke egungo azpiegituretarako eta metodoetara sarbiderik ez dutenek ere parte har dezaten uzteko. Gainera, informazioa sistema ez-elektronikoetatik eta ez-elektronikoetara transferitzeko mekanismoak sortu beharko lirateke, beste modu batera bazterrean geratuko zirenek ere parte hartzeko aukera izan dezaten.

e)

Merkataritzako informazio-iturriak erabiltzea:

1. Herrialdeek eta nazioarteko erakundeek sektore pribatuan garapen jasangarriari buruz dagoen informazioaren inguruko azterketak eta egungo hedapen-sistemen inguruko azterketak egiteko aukera aztertu beharko lukete, merkataritza-jardueren eta merkataritzarekin lotutako jardueren bidez dauden hutsuneak eta konpontzeko moduak zehazteko, bereziki garapen bidean dauden herrialdeek parte hartzen duten jardueren edo berek gauzatzen dituzten jardueren bidez. Gainera, informazioa edo informazio hori eskuratzeko bidea zailtzen duten oztopo ekonomikoak edo beste mota batzuetakoak dauden kasuetan, bereziki garapen bidean dauden herrialdeetan, programa berritzaileak sortzeko aukera aztertu beharko litzateke, eta programa horiek informazio hori eskuratzeko bidea diruz lagunduko lukete edo ekonomiaren alorrekoak ez diren oztopoak deuseztatuko lituzkete.

a)

Gastuen finantzazioa eta ebaluazioa:

1. Biltzarreko idazkaritzak programa hau aurrera eramateko jarduerak gauzatzeko urteko (1993-2000) batez besteko gastua 165 milioi dolarrekoa izango dela balioztatu du eta nazioarteko komunitateak dohaintza moduan edo mesede moduan emango ditu. Kalkulu horiek adierazleak eta gutxi gorabeherakoak dira eta gobernuek ez dituzte aztertu. Benetako gastuak eta finantza-baldintzak, emakidunak ez direnak barne, beste batzuen artean gobernuek gauzatzeko aukeratutako estrategien eta berariazko programen araberakoak izango dira.

b)

Bitarteko instituzionalak:

1. Programa honetako alde instituzionalak bereziki aurretik dauden instituzioak sendotzeari buruzkoak eta gobernuz kanpoko erakundeekin elkarlana sendotzeari buruzkoak dira eta Ingurugiroari eta Garapenari buruzko Nazio Batuen Biltzarrak instituzioen inguruan hartzen dituen erabaki orokorrekin bateragarriak izan behar dute.

c)

Gaitasuna areagotzea:

1. Garatutako herrialdeek eta nazioarteko erakunde eskudunek garapen bidean dauden herrialdeekin elkarlana egin beharko lukete ingurugiroari eta garapenari buruzko informazioa jasotzeko, biltzeko, berreskuratzeko, onartzeko, hedatzeko eta erabiltzeko gaitasuna hedatzeko. Horrez gain, jendeari informazio hori eskuratzeko aukera eskaini behar zaio, batetik, informazio lokalerako zerbitzuak jartzeko teknologia eta trebakuntza emanez eta, bestetik, lurralde eta azpilurralde mailan herrialdeen arteko lankidetzarako eta elkarketarako akordioak babestuz.

d)

Bitarteko zientifikoak eta teknologikoak:

1. Herrialde garatuek eta nazioarteko erakunde eskudunek babesa eman beharko liekete, bereziki garapen bidean dauden herrialdeetan, ingurugiroarentzako eta beren jardueretarako eta beharretarako egokiak diren ekipoen ikerketari eta garapenari, programei eta informatikaren alorreko beste aldeei.