Ingurumen Esparruko Programaren (IEP) helburua da ingurumenean eragin negatiboa duten erakunde publiko edo pribatuen eta herritarren jarreren nagikeria aldatu eta herritarren ongizatea eta bizi-kalitatea hobetzeko joera positibora bideratzea. Horrenbestez, industria ekoeraginkorragoa eta ekonomia-eredu iraunkorragoa helburu hartuta, trantsizioa sustatuko da.

Legean xedatutakoari jarraiki, Ingurumen Esparruko Programa lau urtez behin prestatu behar da (3/1998 Lege Orokorra, otsailaren 27koa, Euskal Autonomia Erkidegoko ingurumena babesten duena, 6. artikulua).

Agindu hori betez, EAEko I. Ingurumen Esparruko Programa (2002-2006) eta II. Ingurumen Esparruko Programa (2007-2010) gauzatu dira.

Ingurumen Esparruko Programaren xedea da ingurumen-konpromisoak Eusko Jaurlaritzako sailen politiketan txertatzea.

Horrenbestez, sail sustatzailearen ardura diren esparruak eta programak, Ingurumen Sailari ez dagozkionak (Euskal Autonomia Erkidegoko Landa Garapenarako Eskualde Programa, 2007-2013; EAEko Baso Plana ; eta Nekazaritzako eta Basogintzako Lurralde Plan Sektoriala) aipatzeaz gain, tartean dauden sailei eta Ingurumen Esparruko Programarekin lotura handia duten estrategiei erreparatuta, honako hauek aipatu behar dira:

• Herrizaingo Saila: Larrialdietarako Planak eta Bide Segurtasuneko Plan Estrategikoa.
• Industria, Berrikuntza, Merkataritza eta Turismo Saila: Enpresa Lehiakortasunerako eta Gizarte Berrikuntzarako Plana; Euskadiko Energia Estrategia, 3E-2010; Lurralde Plan Sektorialak (energia eolikoa, jardun ekonomikoetarako eta saltokietarako ekipazioetarako lurzorua sortzea).
• Etxebizitza, Herri Lan eta Garraio Saila: Etxebizitza Plan Zuzentzailea; Etxebizitzen Sustapen Publikorako Lurralde Plan sektoriala; Garraio Iraunkorraren Plan Zuzentzailea, 2002-2012; Euskotren XXI Plan Estrategikoa; Trenbide Sarearen, Portuen, Sare Intermodalaren eta Garraio Logistikaren Lurralde Arlo Planak).
• Hezkuntza, Unibertsitate eta Ikerketa Saila: Bide Segurtasuneko Plan Estrategikoaren barruko Bide Hezkuntza Plana, mugikortasun seguru eta iraunkorraren ikuspegitik.
• Osasun eta Kontsumo Saila: Osasun Plana eta Ingurumenaren aldetik iraunkorra izan daitekeen Kontsumo Estrategia.
• Ekonomia eta Ogasun Saila.
• Kultura Saila: Bizikletaren estrategia integrala eta kirolaren gizarte- eta ingurumen-dimentsioa.

Ingurumenaren Esparruko Programa egiteko partaidetza-prozesua honako foro hauen bidez gauzatuko da:

• Iraunkortasunaren aldeko gosariak (Foroa, EAEko ekonomiaren eta gizartearen arloko adituekin, Energiaren klusterra partaide izanik). Paperaren klusterra. ACLIMA, Confebask, merkataritza-ganberak, Eusko Ikaskuntza, UPV-EHU, Izaite eta elkartutako enpresak, zentro teknologikoak. Tecnalia. Labein, Corte Internacional de Arbitraje y Conciliación Ambiental, gobernuz kanpoko erakundeak (GKE), Bilboko Portuko Agintaritzak, Pasaiako Portua, Unesco Katedra, EITB.
• Aholku Batzordea (aholkularitza estrategikorako organoa, ingurumenaren alorreko EAEko adituekin banakako elkarrizketak eginez betetzen du funtzioa).
• Gizarte- eta ekonomia-foroak. Xedea: EAEko ingurumenaren egungo egoerari buruz eztabaidatu, herritarren eta enpresen iraunkortasunari buruzko ikuspegien xedeak eta jarduerak aztertu, eta proposamenak egin.

Ingurumen Esparruko Programaren prozesuak ingurumen-politikaren kudeaketa barne hartuko duen sistema aurreikusi du.

Jarraipena eta ebaluazioa egiteko formula gisa, honako hauek aipatzekoak dira:

• Ingurumen-iraunkortasunari buruzko txostena: urtero egiten da, Gobernu Kontseiluari aurkezteko. Metodologikoki, ingurumen-kalitatearekin zuzeneko lotura duten konpromisoak txertatuko dira, adierazleen bidez neur daitezkeenak. Horrez gain, Eusko Jaurlaritzako zuzendaritza bat zehaztuko da, jarraipenaz arduratzeko eta aurrerapenak ebaluatzeko.
• EAEko ingurumenaren egoera: ingurumenari buruzko lege orokorrak xedatutakoari jarraiki, hiru urtez behin egiten den agiria. Agiri horrek ingurumen-egoeraren diagnosiaren analisi zehatza adierazten du.
• Gauzatze-adierazleen txostena: Urteko txostena, 2002. urtean egiten hasi zena. Txosten horretan jasotzen dira xedatutako lehentasunezko ingurumen-helburuen joera orokorrak, adierazle nagusien bidez (EAEko ingurumen-egoeraren agiriak eta ingurumen-adierazleei buruzko txostena bateratzeko aukera aztertzen ari dira, argitalpenen kopurua murrizteko).
• Gizarteko, industriako eta hezkuntzako ekobarometroak: iritziak aztertzea eta EAEko biztanleek, industriek eta ikastetxeek ingurumenarekin duten elkarrekintza adieraztea. Ekobarometroak 2-4 urteko aldizkakotasunez egiten dira, eta, ingurumenari buruzko sentsibilitatearen bilakaeraren ikuspegia eta portaerak agerian jartzen ditu.

Kudeaketaren eta jarraipenaren ikuspegi operatiboan, Ingurumen Esparruko Programa honako antolamendu-eredu honen arabera egituratu da:

• Ingurumen, Lurralde Plangintza, Nekazaritza eta Arrantza Saileko Lurralde Plangintza Zuzendaritza, kudeaketaz eta jarraipen-prozesuaz arduratzen dena.
• Ingurumen Esparruko Programaren koordinazioa-foroa. Foro hori Ingurumen Esparruko Programaren konpromisoen jarraipena egiteaz arduratzen diren Eusko Jaurlaritzako zuzendaritzek osatzen dute. Gutxienez urtean behin biltzen dira, ingurumen-iraunkortasunari buruzko txostena egiteko.
• Ingurumen Esparruko Programaren idazkaritza teknikoa. IHOBE arduratzen da idazkaritza horren egitekoez.

Ingurumen Esparruko Programak konpromisoa identifikatzen duen aginte-koadro integrala dauka, adierazlea (erreferentziazko urtearekin), planaren amaierarako helburua, eta jarraipenaren arduraduna.

Bestalde, Euskal Autonomia Erkidegoko ingurumena babesteko 3/1998 Lege Orokorrak, otsailaren 27koak, 6. artikuluan adierazitakoari jarraiki, Gobernu Kontseiluak Ingurumen Esparruko Programa onartu ondoren, Eusko Jaurlaritzari helarazi behar zaio.